ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Η παγκοσμιοποίηση (globalization) είναι ένα πρόβλημα το οποίο έχει ολέθριες επιδράσεις σε ατομικό και σε κοινωνικό επίπεδο. Ως λέξη θα μπορούσε να παρερμηνευθεί και να ταυτιστεί με την ένωση των λαών, τον πολιτισμικό συγκρητισμό (τον συγκερασμό διαφορετικών πολιτιστικών στοιχείων), την συνεργασία των λαών σε θέματα τέχνης, επιστήμης, τεχνολογίας και ασφάλειας και την επικοινωνία – άμεση ή έμμεση – ανθρώπων που ανήκουν σε διαφορετικές κουλτούρες. Αυτή, όμως, είναι η έννοια του διεθνισμού ο οποίος ερμηνευτικά είναι η θεωρία της υποταγής των εθνικών συμφερόντων στο γενικό υπερεθνικό συμφέρον των λαών. Είναι η αντίληψη που πρεσβεύει ότι είναι αναγκαία η συνεργασία των εθνών για πολιτικά, πνευματικά, κοινωνικά και πολιτιστικά ζητήματα και η τάση ανάπτυξης διεθνών σχέσεων σε επιστημονικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, παραμερίζοντας τις τυχόν εθνικιστικές προκαταλήψεις.

Η έννοια που προσεγγίζει αυτό που νομίζει ο απλός κόσμος ως παγκοσμιοποίηση, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι, είναι ο κοσμοπολιτισμός. Ως ιδέα αναπτύχθηκε στα ελληνιστικά χρόνια. Ο ελληνιστικός πολιτισμός αφορά τα έτη από το 323 ως το 30 π.Χ. και σχετίζεται με την τεραστία πολιτισμική επιρροή των Ελλήνων από τη Μ. Ασία ως τις Ινδίες, από τον Καύκασο μέχρι την Αραβία, καθώς και την Αίγυπτο. Η επιρροή αυτή σημάδεψε για πάντα τους λαούς αυτούς και οι επιστήμονες (ιστορικοί, αρχαιολόγοι, εθνολόγοι, γλωσσολόγοι, ανθρωπολόγοι, θρησκειολόγοι) βρίσκουν στοιχεία της μέχρι και σήμερα! Η ιδέα του κοσμοπολιτισμού αναπτύχθηκε κάτω από την επίδραση των ελληνικών φιλοσοφικών σχολών και συγκεκριμένα των κυνικών και των στωικών φιλοσόφων. Και οι δυο σχολές είναι επηρεασμένες από την φιλοσοφία του Σωκράτη (470 – 399 π.Χ.), ενός από τους μεγαλυτέρους φιλοσόφους της ανθρώπινης ιστορίας (20).

Ο κοσμοπολιτισμός ως ιδεολογία πρεσβεύει ότι ο άνθρωπος έχει το ίδιο καθήκον προς την πατρίδα του με αυτό που έχει προς όλη την οικουμένη. Κατά την θεωρία αυτή όλοι οι άνθρωποι είναι πολίτες της οικουμενικής κοινότητας και το έθνος που ζει ο καθένας είναι μέλος της κοινότητας αυτής. Άρα ο κοσμοπολιτισμός δεν αποκλείει τον πατριωτισμό και την έννοια του έθνους, κάτι που αντιθέτως κάνει η παγκοσμιοποίηση. Γενικά, όπου υπάρχει η κατάληξη ``– ποίηση΄΄ τις περισσότερες φορές σημαίνει κάτι αρνητικό για την ανθρώπινη προσωπικότητα. Τον κοσμοπολιτισμό, που είναι αδελφάκι του διεθνισμού, υποστήριξαν και κάποιοι επικούρειοι (Έλληνες) φιλόσοφοι.

Στο ίδιο μήκος κύματος με τον διεθνισμό και κοσμοπολιτισμό κινείται και η έννοια του οικουμενισμού που είναι η πολιτική θεωρία που πρεσβεύει την ένωση και συναδέλφωση όλης της ανθρωπότητας, καθώς και ο όρος ``οικουμενικότητα΄΄ που σημαίνει καθολικότητα, παγκοσμιότητα. Ο διεθνισμός, η ιδέα του πλανητικού χωριού, είναι η γόνιμη επαφή μεταξύ των λαών: είναι η γόνιμη παγκοσμιοποίηση. Για αυτήν μίλησε πριν από χρόνια ο Έλληνας διανοούμενος Κωνσταντίνος Δοξιάδης (1). Δεν θα πρέπει να συγχέεται ο οικουμενισμός που αφορά όλη την οικουμένη, με την ομοσπονδιοποίηση που έχει πιο περιορισμένο εύρος και αφορά κάποιον αριθμό κρατών, αλλά όχι όλα, και έχει πολιτική σημασία. Η έννοια της ομοσπονδιοποίησης ανάγεται στους αρχαίους Έλληνες. Συγκεκριμένα, ο Ίωνας φιλόσοφος Θαλής (624 – 546 π.Χ.) από την ελληνική αποικία της Μ. Ασίας Μίλητο (2), είχε ως όραμα και προσπάθησε να συμβάλλει στην ένωση των πόλεων της Ιωνίας (τα δυτικά παράλια της Μ. Ασίας) σε μια ομοσπονδία, ώστε να μπορέσουν να υπερασπιστούν καλύτερα τα εδάφη τους τα οποία εποφθαλμιούσαν οι εχθροί τους από την Ασία. Την έννοια της οικουμενοποίησης, αλλά σε ευρύτερο πλαίσιο, συνέλαβε και ο σοφιστής και ρήτορας Γοργίας (483 – 385 π.Χ.). Ο Γοργίας (3) ήταν δάσκαλος του ιστορικού Θουκυδίδη (4) (εξ ου και οι ρητορικές του ικανότητες στον ``Επιτάφιο΄΄ του Περικλή), του σοφιστή Κριτία (5) και του ρήτορα Ισοκράτη (6).

Ο Γοργίας παρατήρησε στις περιοδείες του στην Ελλάδα ότι η ζωή των Ελλήνων είχε κοινά στοιχεία. Έτσι, διατύπωσε την ιδέα πως οι Ελληνικές πόλεις θα έπρεπε να ενωθούν. Στην ομοσπονδιοποίηση πίστευε και ο Σπαρτιάτης ναύαρχος Καλλικρατίδας, ο οποίος πολέμησε και σκοτώθηκε στην ναυμαχία των Αργινουσών το 406 π.Χ. Η ναυμαχία αυτή ήταν μία από τις πολλές πολεμικές ενέργειες του μεγάλου εμφυλίου πολέμου των Ελλήνων, του πελοποννησιακού πολέμου (431 – 404 π.Χ.). Εντούτοις, αν και ναύαρχος, ο Καλλικρατίδας ήταν υπέρ της ενότητας των Ελλήνων! Ο κύριος, όμως, υποστηρικτής της οικουμενοποίησης των αρχαίων Ελλήνων ήταν ο αρχαίος αττικός ρήτορας Ισοκράτης (436 – 338 π.Χ.) ο οποίος μάλιστα είχε ιδρύσει το 390 π.Χ. φιλοσοφική – ρητορική σχολή στην Αθήνα. Ο Ισοκράτης θεωρούσε πως οι ελληνικές πόλεις – κράτη θα έπρεπε να ενωθούν και να μην εμπλέκονται σε καταστροφικούς πολέμους μεταξύ τους. Πίστευε ότι η ένωση αυτή μπορούσε να γίνει μόνο υπό το μακεδονικό στέμμα, μιας και οι πόλεις της νοτίου Ελλάδος ήταν εξασθενημένες από τον πελοποννησιακό πόλεμο. Η ένωση αυτή είχε επιτευχθεί στο παρελθόν κατά την διάρκεια του πολέμου εναντίων των Περσών, όταν εισέβαλλαν απρόκλητα στην Ελλάδα. Τελικά, το όνειρο το Ισοκράτη έγινε πραγματικότητα με τον Μακεδόνα βασιλιά Αλέξανδρο τον Μέγα (7) που είχε υπόψιν τις σκέψεις του Ισοκράτη. Ο Ισοκράτης ήταν φίλος του πατέρα του Αλεξάνδρου, Φιλίππου του Β΄ (8) τον οποίον συμβούλεψε να κάνει πράξη την πολυπόθητη αυτή ένωση των ελληνικών πόλεων. Ο Φίλιππος κατάφερε να ενώσει τις ελληνικές πόλεις με το πανελλήνιο συνέδριο της Κορίνθου το 337 π.Χ., όμως το 336 π.Χ. δολοφονήθηκε. Έτσι, το έργο του συνέχισε ο μόλις 20 ετών υιός του Αλέξανδρος που κατέκτησε τον κόσμο.

Στην αρχαία Ελλάδα ίσχυε το σύστημα των πόλεων -κρατών οι οποίες ανταγωνίζονταν η μια την άλλη. Η οικονομική ενδυνάμωση των πόλεων οδήγησε σε καταστροφικούς ιμπεριαλιστικούς πολέμους μεταξύ τους, με μεγαλύτερο τον πελοποννησιακό πόλεμο που κράτησε από το 431 ως το 404 πΧ. Η Αθήνα τελικά ηττήθηκε στον πόλεμο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάποια άλλη πόλη κυριάρχησε έναντι των άλλων. Η πολυπόθητη για τον Ισοκράτη ενοποίηση υπό το μακεδονικό στέμμα επήλθε με την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία που συνοδεύτηκε με την δημιουργία οικουμενικών κρατών στις οποίες εντάχθηκαν οι πόλεις κράτη. Ο Μέγας Αλέξανδρος ακολούθησε τις ιδέες του Ισοκράτη ο οποίος είχε συμβουλέψει τον πατέρα του Φίλιππο να ενώσει τις ελληνικές πόλεις, για να εκστρατεύσει εναντίον των Περσών. Αργότερα το σύστημα των ελληνιστικών οικουμενικών κρατών αντικαταστάθηκε από το ρωμαϊκό Imperium και μπαίνουμε τελικά στην πρώτη μορφή παγκοσμιοποίησης. Έτσι, φαίνεται ξεκάθαρα η διαφορά της ελληνιστικής οικουμενοποίησης και του ρωμαϊκού ιμπεριαλισμού που στόχευε στην υποδούλωση των λαών και την επιβολή της ΡAX ROMANΑ (ρωμαϊκή ειρήνη). Φυσικά, ιμπεριαλισμός υπήρχε και από μέρους των ελληνικών πόλων – κρατών, γεγονός που φάνηκε ιδιαίτερα στον πελοποννησιακό πόλεμο. Η διαφορά, όμως, είναι ότι μιλάμε για τον ιμπεριαλισμό των πόλεων – κρατών που στόχευε στην ισχυροποίηση της οικονομικής τους δύναμης, γεγονός που δεν είχε οικουμενική διάσταση.

Ο συγκρητισμός με την έννοια που προσδώσαμε στην λέξη στην αρχή του κεφαλαίου ήταν γενικότερος και σήμερα ανευρίσκονται επιδράσεις από την αρχαία Ελλάδα σε όλους τους τομείς του πολιτισμού, όλων των κρατών. Άλλωστε η αρχαία Ελλάδα αποτέλεσε πρότυπο από την φιλοσοφία, την τέχνη και τις επιστήμες, ως τον αθλητισμό. Ο συγκρητισμός έχει και μια άλλη σημασία: την ανάμειξη θρησκευτικών αντιλήψεων και λατρευτικών τύπων των ανατολικών θρησκειών με την θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων. Έτσι, η αρχαία Ελλάδα συμμετείχε πέρα από τον πολιτιστικό και στον θρησκευτικό συγκρητισμό. Για παράδειγμα ο θεός Δίας μπερδεύεται με τον Βάαλ ή αλλιώς Μολώχ που ήταν θεός των Φοινίκων – σύμβολο του ηλίου.

Στη Μεσοποταμία στην κορυφή του πύργου της Βαβέλ (ύψους 92 μ.) υπήρχε ναός του ``Διός Βήλου΄΄ ή ``Μαρντούκ΄΄, όπως έλεγαν οι Βαβυλώνιοι τον κύριο θεό τους. Γνωστό, επίσης είναι και το παράδειγμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου που όταν έφτασε το 331 π.Χ. στην Αίγυπτο, όπου ίδρυσε και μια από τις 70 (κατά τον Πλούταρχο) Αλεξάνδρειες, οι Αιγύπτιοι τον λάτρεψαν ως υιό του ``Άμμωνος Ρα΄΄ - Δία! Άλλο παράδειγμα συγκρητισμού είναι η ασιατική θεά της Εφέσου (πόλη στα παράλια της Μικράς Ασίας), η ``Κυβέλη΄΄. Όταν οι Έλληνες μετοίκισαν στην πόλη της Εφέσου, η λατρεία της Κυβέλης μετατράπηκε σε λατρεία της Αρτέμιδος – Κυβέλης! Υπάρχει στο θέμα του συγκρητισμού και το παράδειγμα της ρωμαϊκής θεάς ``Ντιάνα΄΄ (Diana) που αντιστοιχεί στην ελληνική θεά Άρτεμις! Επιπρόσθετα, τον Πέρση βασιλιά Ξέρξη προπορευόταν στις στρατιωτικές του εκστρατείες το ιερό άρμα του Δία (!) το οποίο έσερναν 8 άσπροι ίπποι και ο ηνίοχος ακολουθούσε πεζός, γιατί κανένας δεν επιτρεπόταν να ανέβει πάνω στο ιερό αυτό άρμα, ούτε ο ίδιος ο Ξέρξης! Τους θεούς και την μυθολογία των αρχαίων Ελλήνων αντέγραψαν αργότερα οι Ρωμαίοι.

Η σύντομη αυτή ιστορική αναδρομή αναδεικνύει ξεκάθαρα την συμπεριφορά των Ελλήνων στους υποδουλωμένους λαούς μέχρι τα ελληνιστικά χρονια. Στη συνέχεια πήρε τη σκυτάλη ο ισοπεδωτικός ρωμαϊκός ιμπεριαλισμός που είχε ως μοναδικό σκοπό την κατάκτηση εδαφών και την επέκταση της επιρροής του ρωμαϊκού κράτους. Έτσι, γίνεται πιο ξεκάθαρη η διαφορά μεταξύ του ελληνιστικού ``οικουμενισμού΄΄ – με την έννοια των οικουμενικών κρατών και της ρωμαϊκής ``παγκοσμιοποίησης΄΄, ως πολιτικά μοντέλα. Η παγκοσμιοποίηση περιλαμβάνει το στοιχείο της κατασκευής (``ποίησις΄΄) ενός μοντέλου που εκθειάζει τον καπιταλισμό και τα συμφέροντα των ισχυρών. Ομοίως και η αμερικανοποίηση (americanization) για την οποία θα αναφερθούμε εκτενώς παρακάτω.

Είναι εμφανές πλέον ότι το ρωμαϊκό ιμπεριαλιστικό μοντέλο ακολούθησαν πολλά κράτη από την εποχή της αρχαίας Ρώμης, με πιο πρόσφατα ιστορικά παραδείγματα τη ναζιστική Γερμανία, την φασιστική Ιταλία, καθώς και την Ιαπωνία – το 1940 – που είχαν ως Άξονας στόχο την κατάκτηση του πλανήτη. Άλλο παράδειγμα είναι οι ΗΠΑ που ιδίως μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου έχουν αυξήσει τις σφαίρες επιρροής της ακολουθώντας το πρότυπο της αθηναϊκής συμμαχίας. Σκοπός τους είναι η ``ΡAX ΑΜΕRICANA΄΄, κάτι αντίστοιχο με την επιβολή της ειρήνης από την αρχαία Ρώμη. Δεν είναι τυχαίο ότι η αρχαία Ρώμη, η Γερμανία του Χίτλερ και οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν το ίδιο σύμβολο του ιμπεριαλισμού, τον αετό. Όλα, όμως, ανάγονται πάλι στην αρχαία Ελλάδα στην οποία ο αετός (σύμβολο δύναμης και εξουσίας) ήταν σύμβολο του Διός, του θεού που είχε την ανώτερη θέση έναντι των άλλων ολύμπιων θεών.

Πολλοί ιστορικοί θα ισχυρίζονταν ότι ο αετός ήταν και σύμβολο και των Αιγυπτίων. Η απάντηση είναι ότι ήταν σύμβολο στη γραφή και σε κάποιους θεούς των Αιγυπτίων, αλλά όχι σύμβολο με την πραγματική έννοια της λέξεως. Η ελληνική γραφή ξεκίνησε ως ιδεογραφική (εικόνες = αντικείμενα) – σαν αυτή των ανατολίτικων λαών – και κατέληξε ως γλώσσα στην οποία γινόταν αναφορά και σε αφηρημένες έννοιες. Τελικά, αποτέλεσε και αποτελεί ως σήμερα παγκόσμιο πρότυπο. Ο Δίας είχε ως σύμβολα τον αετό, τον κεραυνό και τον δρυ (βελανιδιά). Στις ΗΠΑ βρέθηκε το 1976 στο Heavener της Οκλαχόμα ένα νόμισμα από την Αντιόχεια που χρονολογείται στο 63 π.Χ. (ελληνιστική εποχή) και απεικονίζει έναν αετό να κρατά κεραυνό, δηλαδή συμβολίζει τον Δία. Νομίσματα των ελληνιστικής εποχής (323 – 30 π.Χ.) βρέθηκαν σε πολλές περιοχές της γης (λόγω του εμπορίου των αρχαίων Ελλήνων και των αρχαιοελληνικών αποικιών) και φυσικά είναι αρχαιοελληνικά νομίσματα από την αυτοκρατορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου (7) και των διαδόχων του.

Ένας από τους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου ήταν και ο Σέλευκος που ηγήθηκε του βασιλείου των Σελευκιδών στην νοτιοδυτική Ασία. Τον Σέλευκο διαδέχθηκε ο Αντίοχος ο Α΄ που ίδρυσε πολλές πόλεις στην Ασία μεταξύ των οποίων και την Αντιόχεια. Το σύμβολο του αετού, μαζί με το δελφίνι που ήταν μινωικό σύμβολο (της αρχαίας Κρήτης), ήταν τα εμβλήματα της ελληνικής πόλης Ολβία. Η Ολβία ήταν ελληνική αποικία κοντά στη σημερινή Οδησσό της Μαύρης Θάλασσας και ιδρύθηκε το 646 π.Χ. από την Μίλητο (ελληνική αποικία της Μ. Ασίας). Μιας και γίνεται αναφορά σε σύμβολα πρέπει να αναφερθεί ότι ως και το σύμβολο της σβάστικας ήταν αρχαιοελληνικό και μετά πέρασε στους άλλους λαούς, όπως τη Γερμανία στην οποία ο Αδόλφος Χίτλερ την έκανε έμβλημα και σημαία του Τρίτου Ράιχ.

Το μιλιταριστικό πρότυπο των μεγάλων αυτοκρατοριών, ακόμα και των ΗΠΑ, ανάγεται στην αρχαία Σπάρτη. Οι Λάκωνες ή Λακεδαιμόνιοι – στους οποίους ανήκαν έχοντας ηγετική θέση οι Σπαρτιάτες – προήλθαν από την δωρική φυλή που εισέβαλε τον 11ο αιώνα π.Χ. και υποδούλωσε σχεδόν όλη την Ελλάδα, εκτός από τους Αθηναίους (ιωνική φυλή) και κάποιες άλλες περιοχές. Η δωρική φυλή ήταν νομάδες και πολεμιστές και με όπλα από σίδερο σύντομα εξόντωσαν τους εχθρούς τους. Οι Δωριείς που εγκαταστάθηκαν στη σημερινή Λακεδαιμονία – στο νομό Λακωνίας της Πελοποννήσου – ίδρυσαν, εκτός των άλλων, την πόλη της Σπάρτης. Η Σπάρτη βρισκόταν κοντά στον ποταμό Ευρώτα, στο όρος Ταΰγετος. Από τον 8ο ως τον 6ο αιώνα π.Χ. οι Σπαρτιάτες κατέλαβαν τις γειτονικές περιοχές (Μεσσηνία, Κυνουρία, Αργολίδα). Η Σπάρτη, μεσώ της αγωγής των νέων που περιλάμβανε εξοντωτική γυμναστική και σκληραγώγηση – σε αντιδιαστολή με την ηθικοπλαστική αγωγή και εκπαίδευση των νέων της δημοκρατικής Αθήνας – ήθελε την δημιουργία ενός δυνατού και με απαράμιλλο σθένος στρατού.

Κατά τον μελετητή U. Wilcken η Σπάρτη ήταν ένα στρατιωτικό και αστυνομικό κράτος και σε αυτό συμφωνεί και ο A. W. Gomme, που αναφέρει ότι χαρακτηριστικό της ήταν οι δεσποτικοί νόμοι. Ουσιαστικά, η Σπάρτη ήταν ένα απέραντο στρατόπεδο. Στη Σπάρτη απαγορευόταν η είσοδος ξένων σε αυτήν για την προστασία των στρατιωτικών της μυστικών και την αποφυγή της πολιτιστικής αλλοίωσης, σε αντίθεση με την ελεύθερη πρόσβαση των ξένων στην Αθήνα η οποία ήταν το μεγαλύτερο πνευματικό κέντρο ανταλλαγής ιδεών της εποχής. Στη Σπάρτη οι ξένοι που θεωρούντο ύποπτοι απελαύνονταν. Αυτό λεγόταν ``ξενηλασία΄΄. Τα κλειστά σύνορα της Σπάρτης και την απομόνωσή της από τον έξω κόσμο μιμήθηκε και ο κομμουνισμός! Επίσης, ο Νίτσε (14), ο Χίτλερ και ο Καρλ Μαρξ είχε υπόψιν τους την αρχαία Σπάρτη και αυτό φαίνεται στα έργα τους.

Η Σπάρτη, όπως προαναφέρθηκε, ήταν στρατιωτικό κράτος και οι Σπαρτιάτες από την παιδική τους ηλικία ασκούνταν στον πόλεμο. Μόλις γεννιόταν κάποιοι παιδί στη Σπάρτη αμέσως η μητέρα του το έπλενε με κρασί για να διαπιστώσει αν ήταν γερό. Αν το μωρό ήταν αδύναμο, τότε πέθαινε. Μάλιστα, αμέσως την στιγμή που ετίκτετο το αγόρι το τοποθετούσαν σε μια ασπίδα που ήταν πλησίον σε ένα δόρυ και έλεγαν: – ``ή να σωθείς (στον πόλεμο) με αυτά ή να περισυλλέγεις νεκρός με αυτά΄΄. Σημειώνεται ότι η ασπίδα των Σπαρτιατών ήταν μεγάλη και πολεμούσαν πλήττοντας τον εχθρό με το δόρυ τους. Αργότερα ο πατέρας του παιδιού το πήγαινε στη Λέσχη, το μέρος που συνεδρίαζε το κρατικό συμβούλιο των Γερόντων, για να το εξετάσουν με προσοχή. Αν διαπίστωναν ότι το παιδί ήταν καχεκτικό, ελαττωματικό ή κακόμορφο, τότε με εντολή των Εφόρων το έριχναν στους ``Αποθέτες΄΄, χαράδρα στο βουνό Ταΰγετος, κοντά στη Σπάρτη. Στο βάραθρο ``Καιάδας΄΄ του Ταϋγέτου, οι Σπαρτιάτες έριχναν αρχικά τους αιχμαλώτους πολέμου και αργότερα τα πτώματα των, καταδικασμένων σε θάνατο, εγκληματιών. Βάραθρο για την εκτέλεση των καταδίκων υπήρχε στην Ολυμπία – το λεγόμενο ``Τρυπαίον΄΄, καθώς και στη Λευκάδα. Επίσης, στους Δελφούς υπήρχαν δύο απότομοι βράχοι του Παρνασσού από τους οποίους έριχναν τους κατάδικους και τους ιερόσυλους: η ``Ναυπλία΄΄ και η ``Υάμπεια΄΄ (από εκεί γκρέμισαν τον Αίσωπο, μυθογράφο του 7ου αιώνα π.Χ.). Επιστρέφοντας στη Σπάρτη, μέχρι τα 7 του χρόνια το παιδί μεγάλωνε με τη μητέρα του που δεν το φάσκιωνε για να μην παραμορφωθεί το σώμα του και γίνει νευρικό. Πράγματι, η σύγχρονη ιατρική απέδειξε ότι το φάσκιωμα μπορεί να προκαλέσει στα παιδιά εξάρθρημα του ισχίου! Επίσης, οι γονείς απομάκρυναν οτιδήποτε βρισκόταν κοντά στο παιδί το οποίο θα μπορούσε να το φοβίσει ή να το κάνει να νιώσει άσχημα.

Κατά τον Πλούταρχο (44) τα αγόρια στη Σπάρτη, καθώς προχωρούσε η ηλικία τους, επέτειναν την άσκηση (Λυκούργος, 16). Έτσι, περπατούσαν ανυπόδητα και γυμνά και το δέρμα τους ήταν χαραγμένο από τις κακουχίες. Σκοπός ήταν να γίνουν ικανοί και ανδρείοι στον πόλεμο. Οι Αθηναίοι, από την άλλη μεριά – όπως λεει ο Περικλής στον ``Επιτάφιο΄΄ – ήταν εξίσου ανδρείοι με τους Σπαρτιάτες και ζούσαν σε δημοκρατικό, μη στρατιωτικό κράτος – όπως ήταν η στρατοκρατούμενη Σπάρτη. Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος (Λυκούργος) ``ουδείς δεν ήταν ελεύθερος να ζει έτσι όπως ήθελε΄΄. Οι Αθηναίοι απολάμβαναν τις απολαύσεις και τα αγαθά της αυτόχθονης και μεγαλύτερης εμπορικής δύναμης της εποχής, σε αντίθεση με την ανιαρή ζωη των Σπαρτιατών που δεν περιλάμβανε πολλές εορτές και ψυχαγωγία, εκτός από τις γυμνοπαιδιές και κάποιες αθλητικές και θρησκευτικές εορτές.

Οι Σπαρτιάτες έλεγαν (Πλουτάρχου Λυκούργος, 24) ότι ``οι δουλοπρεπείς πιστεύουν στις τέχνες και στην απόκτηση χρημάτων΄΄. Στη Σπάρτη οι πολίτες της ζούσαν λιτά και απέριττα. Στην Αθήνα, από την άλλη, όλα τα αγαθά της πόλης ήταν κίνητρο για τους Αθηναίους να επιδείξουν ανδρεία και αυτοθυσία στη μάχη, χωρίς τον εξαναγκασμό των νομών – όπως στη Σπάρτη – αλλά εθελούσια από αίσθηση χρέους προς την πατρίδα. Οι Αθηναίοι, όμως, δεν άφηναν την πόλη τους απροστάτευτη. Είχαν ισχυρό στρατό, πανίσχυρη ναυτική δύναμη και την στρατιωτική βοήθεια των συμμάχων τους. Επίσης, τα αγόρια στην Αθήνα γυμνάζονταν και αυτά στα γυμναστήρια. Γενικά, οι Αθηναίοι είχαν μια διαλεκτική σχέση με την αυτόχθονα πόλη τους, σχέση μάνας προς παιδί. Η μητέρα – πόλη ως ανταπόδοση τους προσέφερε ατομική ελευθερία και το κατάλληλο περιβάλλον να καλλιεργήσουν το πνεύμα τους. Γι’ αυτό το λόγο στον πόλεμο μάχονταν με ανδρεία εφάμιλλη με αυτή των Σπαρτιατών, για να διατηρήσουν τα αγαθά της πόλης για την οποία πρόθυμα έδιναν τη ζωή τους στη μάχη.

Οι Σπαρτιάτες, σε αντίθεση με τους Αθηναίους, ήταν λακωνικοί, δεν έλεγαν πολλά. Γενικά, οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι ``τό λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν΄΄, δηλαδή το να λες λίγα και να μην μακρηγορείς, είναι αρετή. Αυτό θυμίζει τους Κινέζους που βραχυλογούν. Γενικά, τα σοφά γνωμικά, το λακωνίζειν (=μίμηση των Λακώνων) και άλλα πολιτιστικά στοιχεία των Κινέζων θυμίζουν τους αρχαίους Έλληνες. Θα ήταν ρηξικέλευθο αν υποστηρίζετο πιθανή πολιτιστική επιρροή των αρχαίων Ελλήνων στους Κινέζους; Όπως θα αναφερθεί παρακάτω, οι αρχαίοι Έλληνες είχαν κατακτήσει με τα πλοία τους τον κόσμο και είχαν φθάσει ακόμα και στην Αμερική!!! Άρα, τίποτα δεν είναι απίθανο. Άλλωστε η μετενσάρκωση, με την έννοια της αλυσίδας των αναγεννήσεων, στην οποία αναφέρεται ο βουδισμός και ο ινδουισμός, πρωτοδιατυπώθηκε – όπως θα δούμε σε άλλο κεφάλαιο – από τους αρχαίους Έλληνες!!! Σχετικά με τους λακωνικούς Σπαρτιάτες, υπάρχει και η άλλη πλευρά του νομίσματος – μόνον για τους Λάκωνες και όχι για όλους τους αρχαίους Έλληνες. Ο λόγος αντικατοπτρίζει και τη λογική και είναι εμφανής η διάφορα ανάμεσα στην στρατοκρατούμενη Σπάρτη και στην δημοκρατική Αθήνα, το πνευματικό κέντρο της εποχής.

Οι Αθηναίοι προστάτευαν την αυτονομία των άλλων πόλεων, όπως στην περίπτωση των Μιλησίων που τους βοήθησαν το 496 π.Χ. στην ιωνική επανάσταση εναντίων των Περσών εισβολέων. Έτσι, ως ευεργέτες είχαν την εύνοια και την ευγνωμοσύνη των άλλων συμμαχικών πόλεων. Αντίθετα, οι Σπαρτιάτες (Θουκυδίδου Ε, 105, 4) ``θεωρούσαν τα ευχάριστα έντιμα και τα συμφέροντα δίκαια΄΄… Επικρατούσε, δηλαδή, στις αποφάσεις τους το συμφέρον τους, μιας και η Σπάρτη ήταν μια φτωχή πόλη, χτισμένη σε άγονα εδάφη. Γενικά, η Σπάρτη ήταν μια κλειστή, για τους κατοίκους της και τους ξένους, ολιγαρχική πολιτεία, αδιάφορη για την οικονομική της ανέλιξη όπως το εμπόριο και την δημιουργία άλλων αποικιών, πέρα από τον Τάραντα στην Κάτω Ιταλία.

Στη Σπάρτη, ο πολίτης ήταν πολεμιστής. Ουσιαστικά, η προσωπικότητά του ανήκε στο σύνολο για το οποίο πρόθυμα έδινε τη ζωή του. Άλλωστε, από τη στιγμή της γέννησής του ανήκε στην πολιτεία. Ο Σπαρτιάτης ζούσε μια ασκητική ζωη και δεν συμμετείχε σε απολαύσεις, όπως αυτές στις οποίες συμμετείχαν οι Αθηναίοι: μεγάλες εορτές, θέατρα, συμπόσια, διαβίωση σε ευχάριστες κατοικίες και σε μια πόλη διακοσμημένη με έργα τέχνης. Στη Σπάρτη, σε αντίθεση με την Αθήνα, δεν υπήρχε η ζεστή οικογενειακή φωλιά, μιας και τα παιδιά σύντομα εγκατέλειπαν το σπίτι τους και ζούσαν σε αγέλες σε στρατόπεδα ή στο ύπαιθρο. Αυτό αποτελούσε μέρος της στρατιωτικής εκπαίδευσης που ξεκινούσε από την παιδική ηλικία, από το έβδομο έτος της ζωής του αγοριού. Εντούτοις, μεγάλη σημασία έδιναν οι Σπαρτιάτες στη μητέρα τους. Εξάλλου, σκοπός της σπαρτιατικής πολιτείας ήταν η τεκνοποίηση πολλών παιδιών που θα γινόντουσαν μελλοντικοί στρατιώτες... Η δε αγαμία θεωρείτο επαίσχυντη. Στην ηλικία των 20 ετών οι περισσότεροι Σπαρτιάτες και Σπαρτιάτισσες παντρεύονταν. Μάλιστα, όσοι είχαν 4 υιούς απαλλάσσονταν από τους φόρους!

Τα αγόρια από τα επτά τους χρόνια υποχρεώνονταν σε στρατιωτική αγωγή την οποία αναλάμβανε το κράτος. Μάθαιναν την πειθαρχία και την υπακοή στους σκληρούς νόμους, καθώς και στην αντοχή στον πόνο. Μάλιστα, ο νέος που υπέμενε το μαστίγωμα χωρίς να δακρύσει, βραβευόταν… Είναι, επίσης, χαρακτηριστικό το εξής περιστατικό: όταν κάλεσε ο παιδαγωγός τα αγόρια να παραταχθούν μπροστά του, ένα αγόρι είχε κρυμμένη κάτω από τα ρούχα του μια αλεπού που δυσανασχετημένη τον δάγκωσε. Το αγόρι, για να μην φωνάξει και φανερωθεί, δεν έβγαλε άχνα μπροστά στον προπονητή του, αλλά υπέμεινε αγόγγυστα τον τρομερό πόνο. Έτσι, άφησε την αλεπού να του ξεσκίσει την κοιλιά και πέθανε δίχως να αφήσει λέξη …

Οι άνδρες υπηρετούσαν στο στρατό από τα 20 ως τα 60 τους χρόνια. Όπως προαναφέρθηκε όμως η στρατιωτική τους αγωγή ξεκινούσε από τα 7 τους έτη. Η εκπαίδευση των αγοριών γινόταν με τέτοιο τρόπο ώστε να δείχνουν υπακοή. Η αγωγή τους βασιζόταν στην σκληραγώγησή τους που γινόταν πιο έντονη όσο μεγάλωναν. Τα αγόρια μάθαιναν να ζουν τον περισσότερο καιρό μακριά από την οικογένειά τους, οργανωμένοι υπό την επίβλεψη ενός ηλικιωμένου Σπαρτιάτη σε αγέλες. Μάθαιναν να κατασκηνώνουν σε υπαίθριους χώρους όπου κοιμόντουσαν σε σκηνές, σε αντίθεση με τις άνετες κατοικίες που ζούσαν οι Αθηναίοι, και να τρώνε σε συσσίτια. Μάλιστα, κοιμόντουσαν χωρίς σεντόνια, αλλά σε καλαμιές και άχυρα που έκοβαν χωρίς μαχαίρια από τις όχθες του ποταμού Ευρώτα... Τα αγόρια μετά τα 12 δεν φορούσαν χιτώνα αλλά ένα ιμάτιο που τους έδινε κάθε χρόνο η πολιτεία και με το ντύνονταν το ίδιο, χειμώνα – καλοκαίρι! Δεν έκαναν μπάνιο σε λουτρά και δεν αλείφονταν με λάδι εκτός από τις εορτές. Η κύρια τροφή τους ήταν ο ``μέλας ζωμός΄΄ (ζωμός από χοιρινό κρέας βρασμένο με αλάτι και ξύδι) και γενικά έτρωγαν ελάχιστη τροφή. Πέρα από λόγους σκληραγώγησης αυτό γινόταν για να ενθαρρύνει τα αγόρια να κλέψουν, ώστε να οπλιστούν με θάρρος και δόλο. Φυσικά, αν τους συνελάμβαναν επ’ αυτοφώρω να κλέβουν τα μαστίγωναν. Οι Σπαρτιάτες έκαναν μπάνιο στα κρύα νερά του Ευρώτα ποταμού και ξυρίζονταν σύρριζα. Μάθαιναν να αντέχουν το κρύο, την πείνα, την δίψα, την έλλειψη ύπνου, την κόπωση, τις κακουχίες και τον πόνο. Οι Σπαρτιάτες εκπαιδεύονταν στη γυμναστική και συγκεκριμένα στο τρέξιμο, τον δίσκο, το ακόντιο και το άλμα.

Τα αγόρια για κάθε παράπτωμα που έκαναν μαστιγώνονταν και τους έδιναν λίγη και κακής ποιότητας τροφή, ώστε να αναγκαστούν να κλέψουν τρόφιμα και να μάθουν στην τόλμη και την πονηριά. Τα αγόρια περνούσαν και από διάφορες δοκιμασίες αντοχής. Για παράδειγμα μια φορά τον χρόνο στον βωμό της ``ορθίας Αρτέμιδος΄΄ τα αγόρια χωρίζονταν σε δυο αντίπαλες ομάδες που έπρεπε να κλέψουν τυριά. Σκοπός της δοκιμασίας ήταν όπως προαναφέρθηκε να μάθουν στον δόλο και την τόλμη και να μάθουν να υπομένουν αγόγγυστα το μαστίγιο για την τιμωρία της κλοπής. Όμως το ``παιχνίδι΄΄ αυτό ήταν τόσο σκληρό που πολλά αγόρια πέθαναν από το μαστίγωμα στην προσπάθειά τους να αντέξουν τον πόνο και να φανούν άνδρες... Όσα, όμως, υπέφεραν αγόγγυστα τον πόνο τα στεφάνωναν. Όλα αυτά για τη σκληραγώγησή τους.

Από την άλλη μεριά, η πνευματική αγωγή των νέων περιλάμβανε βασική ανάγνωση και γραφή. Οι νέοι μάθαιναν τα ηρωικά ομηρικά έπη, αποσπάσματα των οποίων αποστήθιζαν, καθώς και πολεμικά τραγούδια και ποιήματα, όπως του Τυρταίου. Επίσης, οι Σπαρτιάτες μάθαιναν – όπως και όλοι οι Έλληνες – χορό και μουσική. Ο ρυθμός της μουσικής των χορών συνδυαζόταν με πολεμικές κινήσεις. Εξάλλου, ο ήχος των αυλών που έπαιζαν αυλητές, καθώς και τραγούδια, που μόνον οι Έλληνες τραγουδούσαν στις μάχες, ρύθμιζαν τις στρατιωτικές κινήσεις του σπαρτιατικού στρατού στον πόλεμο. Στα 13 τους χρόνια οι Σπαρτιάτες συμπλήρωναν την εκπαίδευσή τους κάτω από την επίβλεψη ενός γενναίου νέου, του λεγόμενου Είρενα, και πάντα υπό την επιτήρηση του παιδονόμου (επιτηρητής της συμπεριφοράς των νέων). Τελικά η σπαρτιατική αγωγή τελείωνε όταν τα αγόρια γίνονταν 20 ετών. Τότε, άρχιζε η στρατιωτική τους θητεία, αν και στον πόλεμο συμμετείχαν και δεκαοχτάχρονα αγόρια. Κατά την στρατιωτική του θητεία κάθε άνδρας γινόταν μέλος σε μια ομάδα 15 ανδρών που έμεναν σε δημόσιο καταυλισμό και έτρωγαν σε συσσίτια. Συμπερασματικά, η Σπάρτη ήταν ένα καθαρά στρατιωτικό κράτος. Οι Αθηναίοι, σε αντίθεση με τους Σπαρτιάτες, ήταν γαλουχημένοι με ηθικο – πνευματικά αγαθά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν γυμνάζονταν στα γυμναστήρια και τις παλαίστρες.

Στην πολιτική ζωή της Σπάρτης, ο πρώτος νομοθέτης ήταν ο Λυκούργος ο οποίος έκανε και την σκληρή νομοθεσία της πόλης. Ο πρώτος βασιλιάς της Σπάρτης ήταν ο Ευρυσθένης ο οποίος ήταν ο γενάρχης του βασιλικού γένους των Αγιαδών ή αλλιώς Ευρυσθενιδών. Το άλλο βασιλικό γένος της Σπάρτης ήταν των Ευρυπωντιδών από τον γενάρχη βασιλιά Ευρυπών. Οι Σπαρτιάτες στη ηλικία των 30 ετών αποκτούσαν πολιτικά δικαιώματα, καθώς και υποχρεώσεις. Έτσι, είχαν δικαίωμα να ασκούν δημόσια αξιώματα και να συμμετέχουν στην ``Απέλλα΄΄, κάτι σαν λαϊκή σύναξη. Οι άνδρες άνω των 30 ετών, λοιπόν, συγκεντρώνονταν στην Απέλλα, την… σπαρτιατική εκδοχή της εκκλησία του δήμου της Αθήνας! Εκεί δια βοής ενέκριναν ή απέρριπταν μια πρόταση που έθετε η ``Γερουσία΄΄. Δεν γινόταν καμία συζήτηση και δεν ακούγονταν οι αντίθετες απόψεις.

Η Γερουσία συνίστατο σε δυο βασιλείς και 28 άνδρες άνω των 60 ετών, όλοι με ισόβια θητεία. Οι βασιλείς ήταν επικεφαλείς της Γερουσίας, ήταν αρχηγοί του στρατού και είχαν κάποια θρησκευτικά καθήκοντα. Πολίτες από τις ισχυρότερες οικογένειες, ως μέλη της Απέλλας, εξέλεγαν τη Γερουσία. Η Απέλλα εξέλεγε και τους πέντε Εφόρους. Αυτοί, είχαν την ανωτάτη εξουσία στην Σπάρτη, ήλεγχαν ακόμα και τους βασιλείς και αποφάσιζαν για την εξωτερική και την οικονομική πολιτική. Η πολιτική ζωή στη Σπάρτη ήταν ουσιαστικά αυταρχική και ολιγαρχική και δεν είχε καμία σχέση με την αθηναϊκή δημοκρατία στην οποία οι Αθηναίοι πολίτες κυβερνούσαν μόνοι τους την πόλη – κράτος τους. Αξίζει να σημειωθεί πως ακόμα και σήμερα στη Λακωνία οι περισσότεροι κάτοικοι είναι – πολιτικά – δεξιοί, ενώ πολλοί είναι και βασιλόφρονες! Αυτό ερμηνεύεται με το συλλογικό ασυνείδητο του Καρλ Γιούνγκ (35) το οποίο έχει περάσει στην νοοτροπία των Λακώνων από την αρχαία Σπάρτη – με το ολιγαρχικό της πολίτευμα.

Τα κορίτσια στην αρχαία Σπάρτη σκληραγωγούνταν και αυτά! Σκοπός της Σπαρτιάτισσας ήταν να γίνει γερή μητέρα που θα τεκνοποιήσει γέρα παιδία. Οι Σπαρτιάτισσες ήταν ντυμένες με έναν κοντό χιτώνα. Ανατρέφονταν και γυμνάζονταν σαν τα αγόρια και μάλιστα μαζί τους! Στη γυμναστική αγωγή οι Σπαρτιάτισσες συμμετείχαν σε αγωνίσματα όπως η πάλη, ο δίσκος και το ακόντιο!!! Η αγωγή των κοριτσιών ήταν λιγότερο σκληρή και τελείωνε μόλις παντρεύονταν, εν αντιθέσει με την στρατιωτική αγωγή των ανδρών που κρατούσε μέχρι τα 60 τους χρόνια. Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος (Λυκούργος), επιτρεπόταν τα κορίτσια να εμφανίζονται στις λιτανείες και τις θρησκευτικές εορτές γυμνά (πρωτόγνωρο για την εποχή εκείνη) όπως και τα αγόρια, χορεύοντας και τραγουδώντας μπροστά στους άνδρες. Αυτό γινόταν για να αποβάλλουν την ντροπή και να αποκτήσουν θάρρος. Οι παρθένες Σπαρτιάτισσες συμμετείχαν στα ``Παρθένια΄΄, εορτή που περιλάμβανε τραγούδια που τραγουδούσαν οι παρθένες. Γνωστό είναι το παρθένιο του Αλκμάνος (32). Οι Σπαρτιάτισσες, επίσης, χόρευαν ένα είδος χορού που λεγόταν ``βίβασις΄΄. Οι άνδρες χόρευαν, αναπαριστώντας πολεμικές κινήσεις, τον ``πυρρίχιο χορό΄΄. Τον χόρευαν γυμνοί, κρατώντας την ασπίδα τους. Γενικά στις εορτές οι Σπαρτιάτες σχημάτιζαν 3 χορούς: των γερόντων, των ανδρών και των παίδων.

Στην Λακωνία, στην πόλη Καρυές, υπήρχαν οι Καρυάτιδες που ήταν παρθένες που χόρευαν σε θρησκευτικές εορτές. Τις Καρυάτιδες αυτές αντέγραψαν στα ομώνυμα αγάλματα – δίκην κιόνων – οι Αθηναίοι, στο Ερέχθειο της Ακρόπολης (26). Παράλληλα, οι γυναίκες στη Σπάρτη μάθαιναν ανάγνωση, γραφή, μουσική και χορό. Μάλιστα από τον 4ο αιώνα π.Χ. συμμετείχαν στα δημόσια πράγματα! Στην Σπάρτη δεν υπήρχαν εταίρες (πόρνες) και γενικά οι Σπαρτιάτισσες είχαν σεξουαλική ελευθερία σε αντίθεση με τις γυναίκες άλλων πόλεων!

Στον αναγνώστη ίσως δημιουργηθεί η άποψη ότι η γυναίκα είχε καλύτερη θέση στην Σπάρτη, από άλλες πόλεις. Αυτό είναι αλήθεια, άλλωστε προτιμούσαν τις Σπαρτιάτισσες για τροφούς και μια από αυτές ήταν και τροφός του Αθηναίου στρατηγού Αλκιβιάδη, Αμέλια. Η άποψη του γράφοντος είναι ότι οι γυναίκες έπεσαν στην παγίδα που πέφτουν και σήμερα. Δηλαδή, αντί να εξισώνονται με το ανδρικό φύλο ανδροποιούνται και αυτό είναι κάτι διαφορετικό… Έτσι οι Σπαρτιάτισσες ανδροποιούνταν και μιμούνταν τους άνδρες. Εξάλλου, η σπαρτιατική κοινωνία βασιζόταν στους καλογυμνασμένους άνδρες πολεμιστές της και οι γυναίκες είχαν ως σκοπό να γίνουν μητέρες γέρων αγοριών – πολεμιστών. Έτσι, η γυναίκες σίγουρα είχαν τον ``φθόνο του πέους΄΄ (ψυχαναλυτική έννοια που διατύπωσε ο Φρόιντ) σε μια κοινωνία που βασιζόταν στους άνδρες. Ο φθόνος του πέους υπάρχει και πάντα υπήρχε στις γυναίκες. Είναι ένα υποσυνείδητο συναίσθημα που δημιουργείται από την τεράστια σημασία που έδινε και δίνει η κοινωνία στους άνδρες. Ο Σίγκμουντ Φρόιντ (20) υποστήριξε ότι ο φθόνος αυτός υπάρχει από την πρώιμη παιδική ηλικία της γυναίκας. Είναι, άλλωστε, εμφανής από τη μανία των γονέων να κάνουν αγόρι, από τις γυναίκες που σέρνουν στα δικαστήρια τους άνδρες τους σε περίπτωση διαζυγίου, από τις γυναίκες που αντιδρούν σε ένα απλό ανδρικό φλερτ με μήνυση για σεξουαλική παρενόχληση, από τις ταινίες που πρωταγωνιστούν γυναίκες με όπλα, από την συμμετοχή των γυναικών σε αντρικά επαγγέλματα (φορτηγατζής, αστυνομικός) και αθλήματα (καράτε, Kick – Boxing, κατς – στις ΗΠΑ) κ. α.

Στη Σπάρτη προαναφέρθηκε ότι όσα παιδία γεννιόντουσαν ανάπηρα ή με διανοητική (καθ)υστέρηση τα έριχναν στους Αποθέτες. Ακόμα και στην δημοκρατική Αθήνα υπήρχε ένας λόφος που άφηναν τα ανεπιθύμητα νεογέννητα παιδιά. Την ίδια αντιμετώπιση με την αρχαία Σπάρτη, δηλαδή τον θάνατο, είχαν και όσα παιδία ήταν διανοητικά ανάπηρα στην ναζιστική Γερμανία, έπειτα από διαταγή του ίδιου του Φύρερ. Ο Χίτλερ παρακινήθηκε από μια επιστολή ενός ιατρού σχετικά με το τι θα έπρεπε να κάνουν με την περίπτωση ενός παιδιού με διανοητική καθυστέρηση. Το τραγικό όμως είναι ότι υπάρχουν Καιάδες και στη σύγχρονη ιστορία. Τον Αύγουστο του 2001 καταγγέλθηκε ότι πολλοί Κινέζοι γονείς πετούν τα νεογέννητα κορίτσια τους στα σκουπίδια, μιας και προτιμούν τα αγόρια τα οποία θα τους βοηθήσουν στις αγροτικές εργασίες …Ειπώθηκε και πριν ότι η κοινωνία έδινε και ακόμα δίδει μεγαλύτερη σημασία στους άνδρες.

Ο σπαρτιατικός στρατός είχε στρατιωτικές μονάδες που ήταν οι λόχοι, οι μοίρες και οι άνδρες των ``ενωμωτιών΄΄ (ομάδα 36 ανδρών) που ήταν συνδεδεμένοι μεταξύ τους με ορκισμένη φίλια. Ο στρατός των Λακεδαιμονίων ήταν εξασκημένος στις στερήσεις και κακουχίες και φημισμένος για την γενναιότητά του. Στις Θερμοπύλες το 480 π.Χ. οι Έλληνες αντιμετώπισαν τους Πέρσες εισβολείς που είχαν τεράστια στρατιωτική δύναμη και αρχηγό τον στρατηγό του Ξέρξη, Υδάρνη. Ο Λεωνίδας – ο αρχηγός των Σπαρτιατών – όταν είδε ότι χιλιάδες Πέρσες τους είχαν περικυκλώσει στα στενά των Θερμοπυλών, έδιωξε τους άλλους 7000 Έλληνες συμμάχους και έμεινε μόνος του με τους 300 άνδρες του, καθώς και 700 Θεσπιείς στρατιώτες, για να αμυνθούν στον εχθρό που είχε χιλιάδες στρατιώτες. Όμως, η μάχη ήταν άνιση, λόγω των τεράστιων στρατιωτικών δυνάμεων των Περσών και της προδοσίας του Εφιάλτη (ήταν Μαλιεύς, δηλαδή από την περιοχή του Μαλιακού κόλπου) που υπέδειξε στον εχθρό ένα κρυφό μονοπάτι. Τελικά, σκοτώθηκαν ηρωικά όλοι οι Σπαρτιάτες και οι Θεσπιείς. Μάλιστα οι Πέρσες δεν είχαν το θάρρος να πλησιάσουν τους άνδρες του Λεωνίδα και τους σκότωσαν εξ αποστάσεως με τα βέλη τους. Παρά ταύτα οι απώλειες των Περσών ήταν τόσο μεγάλες, ώστε ο βασιλιάς τους Ξέρξης διέταξε να τους κρύψουν! Στην ιστορία έμεινε ο ηρωισμός των 300 Σπαρτιατών και του Λεωνίδα, όμως ουδείς δεν αναφέρει τους 700 Θεσπιείς που έπεσαν και αυτοί ηρωικά στην άνιση μάχη, πολεμώντας τους βαρβάρους εισβολείς …Σημειώνεται ότι οι Θεσπιές ήταν αρχαία πόλη της Βοιωτίας.

Για τους Σπαρτιάτες ήταν τιμή να πεθάνουν στον πόλεμο. Οι συγγενείς των νεκρών δεν θρηνούσαν γοερά, αλλά σιωπηρά. Μάλιστα συνέβαινε οι συγγενείς τον πεσόντων να παρουσιάζονται στους δρόμους με όψη χαμογελαστή από την τιμή, ενώ οι συγγενείς των πολεμιστών που επέζησαν να είναι κατηφείς και ταπεινωμένοι!!! Αυτά αναφέρει ο ιστορικός Ξενοφώντας (Ελληνικά, ΣΤ΄, 4, 16). Οι νεκροί Σπαρτιάτες θάβονταν σε έναν λιτό τάφο, τυλιγμένοι με ένα κόκκινο πανί και στολισμένοι κλάδους ελιάς (το στόλισμα του νεκρού με τους κλάδους ελιάς το συνηθίζουν και σήμερα οι κάτοικοι της Τσακωνίας στην Αρκαδία), στους περιβόλους των ναών εν αντιθέσει για παράδειγμα με τους περίλαμπρους βασιλικούς μακεδονικούς τάφους που ήταν σαν ναοί. Στη Σπάρτη μόνον οι τάφοι των πεσόντων στον πόλεμο είχαν αναγραμμένο το όνομα του νεκρού. Οι άλλοι τάφοι ήταν ανώνυμοι.

Η αναγκαστική οπισθοχώρηση στη μάχη, καθώς και η απώλεια της ασπίδας του πολεμιστή θεωρούνταν ντροπή. Τους νεκρούς ή πληγωμένους Σπαρτιάτες στρατιώτες τους έψαχναν στην πλάτη μήπως είχαν σημάδια τραυματισμού, γεγονός ατιμωτικό, γιατί η ύπαρξή τους έδειχνε ότι υποχώρησαν στην μάχη. Εννοείται ότι η λιποταξία και η προδοσία ήταν και τα δύο αδιανόητα για τους Σπαρτιάτες. Αν συνέβαιναν τιμωρούνταν με θάνατο. Παράδειγμα είναι ο Σπαρτιάτης Παυσανίας που ήταν ένας από τους στρατηγούς των Ελλήνων στον πόλεμο εναντίον των Περσών εισβολέων (490 – 479 π.Χ.). Μετά την ηρωική νίκη των Ελλήνων εναντίον των πολυάριθμων Περσών ο Παυσανίας έδιωξε με τον συμμαχικό στόλο τους Πέρσες από τα παράλια της Μ. Ασίας. Παρά ταύτα, έγινε αυταρχικός και ήθελε να επιβάλλει την σπαρτιατική ηγεμονία σε όλη την Ελλάδα. Γι’ αυτό το λόγο αποπέμφθηκε από στρατηγός και κατέφυγε στο Βυζάντιο (αρχαία ελληνική αποικία – η σημερινή Κωνσταντινούπολη) όπου έμεινε 7 έτη προσπαθώντας να υλοποιήσει την πολιτική του. Τελικά, εκδιώχθηκε από τους Αθηναίους και το 470 π.Χ. ανακλήθηκε στη Σπάρτη όπου κατηγορήθηκε για προδοσία στους Πέρσες και καταδικάστηκε σε θάνατο. Τότε ο Παυσανίας κατέφυγε στο ναό της Χαλκιοίκου Αθηνάς. Η σύλληψη του εκεί απαγορευόταν, αφού ήταν ιεροσυλία για τους Έλληνες οι συλλήψεις και η βία μέσα σε ιερούς ναούς. Έτσι, αποφάσισαν να χτίσουν τις πύλες του ναού, ώστε να πεθάνει από την πεινά. Λέγεται ότι την πρώτη πέτρα την έβαλε η μάνα του…

Το πρότυπο της αρχαίας Λακωνίας επιβίωσε στον ρου της ιστορίας, μέχρι τις μέρες μας. Γνωστό παράδειγμα είναι η Μάνη, περιοχή μεταξύ της Καλαμάτας και του Γυθείου. Η ιστορία της Μάνης ξεκινά από τα παλαιολιθικά χρόνια: από το 150000 π.Χ., βάση κρανίου που βρέθηκε κοντά στην Αρεόπολη. Κατά τα ρωμαϊκά χρόνια η Μάνη ήταν ανεξάρτητη περιοχή με το όνομα: ``Το Κοινό των Λακεδαιμονίων΄΄. Κατά την φραγκοκρατία η Μάνη ήταν αυτοδιοικούμενη. Ακόμα και στην τουρκοκρατία η Μάνη δεν υποδουλώθηκε στους Τούρκους, αλλά απλώς πλήρωνε, από το 1770, φόρο σε αυτούς. Η Μάνη και τα Σφακιά της Κρήτης ήταν από τις λίγες περιοχές της Ελλάδος που δεν πάτησε το πόδι του Τούρκος. Οι Μανιάτες έγιναν γνωστοί για τον σκληρό αγώνα τους κατά των Τούρκων κατακτητών, αλλά και για την δυναμικότητά τους ως άνθρωποι, καθώς και για τα έθιμά τους – όπως το έθιμο της βεντέτας. Πέρα από την Μάνη, υπήρχε και η περίφημη μεσαιωνική πολιτεία του Μυστρά, κοντά στην Σπάρτη. Ακόμα και σήμερα οι Λάκωνες είναι άνθρωποι τραχείς, δυναμικοί και λακωνικοί. Πολιτικά, όπως ειπώθηκε πριν, πολλοί είναι δεξιοί και βασιλόφρονες, κάτι που θυμίζει το ολιγαρχικό πολίτευμα στην αρχαία Σπάρτη και την αιώνια προσκόλληση σε αυτό. Παρόμοια νοοτροπία παρατηρείται και σε περιοχές που ανήκαν στην Σπάρτη κατά την αρχαιότητα, περιοχές όπως η Μεσσηνία και η Αρκαδία. Δεν είναι τυχαίο πως η επανάσταση του 1821 κατά των Τούρκων ξεκίνησε από τις περιοχές της κεντρικής και της νοτίου Πελοποννήσου, δηλαδή τις περιοχές των Λακεδαιμονίων κατά την αρχαιότητα.

Πέρα από την Μάνη, υπήρχε και η περιοχή του Μυστρά που βρίσκεται 10 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Σπάρτης. Η ιστορία του Μυστρά ανάγεται στα μέσα του 13ου αιώνα μ.Χ. Επί φραγκοκρατίας, το 1249 έκτισε στον Μυστρά το κάστρο του ο Γάλλος ευγενής Βιλλεαρδουίνος. Το 1259 την περιοχή επανακατέλαβε από τον Βιλλεαρδουίνο ο Μανουήλ Παλαιολόγος. Στα τέλη του 14ου αιώνα ο Μυστράς έγινε η πρωτεύουσα της Πελοποννήσου (λεγόταν τότε δεσποτάτο του Μορέως) και οι Σπαρτιάτες άρχισαν να κατοικούν την περιοχή αυτή. Στον Μυστρά κτίστηκαν τα περίφημα κάστρα και οι μεγαλοπρεπείς εκκλησίες, κατά τα χρόνια του Βυζαντίου. Την περιοχή του Μυστρά διοίκησαν πολλοί από οικογένειες αυτοκρατόρων, με πρώτο τον υιό του αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνού, Μανουήλ. Επίσης, δεσπότες (άρχοντες του δεσποτάτου) ήταν από τους Καντακουζηνούς: ο Ματθαίος και ο Δημήτριος Καντακουζηνός και από τους Παλαιολόγους: ο Θεόδωρος ο Ά, ο Θεόδωρος ο Β΄ και ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος (1449 – 1453) ήταν ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου.

Το πρότυπο των σκληραγωγημένων ανδρών της Σπάρτης μπορεί να συγκινεί τους άνδρες αναγνώστες, εξαιτίας των ριζωμένων στον εγκέφαλο του ανθρώπου ένστικτων της επιθετικότητας και της ηδονής του θανάτου. Εξάλλου, οι άνθρωποι παρακολουθούν με υποσυνείδητη ηδονή την βία και τους σκοτωμούς στην τηλεόραση (σε ταινίες ή στις ειδήσεις), στον κινηματογράφο και στα παιχνίδια (ακόμα και για παιδιά) στους υπολογιστές. Εξάλλου, ας αναλογιστούμε την ηδονή με την οποία παρακολουθούν οι θεατές (άνδρες και γυναίκες) τους διαφόρους αγώνες πυγμαχίας, kick- boxing ή ``κατς΄΄, καθώς και την ηδονή των καυγάδων, με την κλασσική εικόνα: όταν δυο άνθρωποι να έρχονται στα χέρια, τους αφήνουν για λίγο να αλληλοχτυπηθούν και έπειτα τους χωρίζουν, ενώ μερικοί βάζουν και στοιχήματα! Το σπαρτιατικό πρότυπο αναδεικνύει την πρωτόγονη κατάσταση των Σπαρτιατών που δεν είχαν καμία παιδεία και δεν ανέπτυξαν κανέναν πολιτισμό, αλλά ήταν ένα στρατιωτικό κράτος όπου ίσχυε η ρήση του Ηροδότου και του Ηρακλείτου (21) ``πόλεμος πατήρ πάντων΄΄.

Η αρχαία Σπάρτη ήταν μια πόλη την οποία είχε υπόψιν ο Γερμανός φιλόσοφος Φρειδερίκος Νίτσε (14) στον υπεράνθρωπο που αναφέρει. Οι απόψεις του πως η βούληση για δύναμη είναι η ουσία του κόσμου, πως όλα τα όντα έχουν την τάση να επιβληθούν στα άλλα και πως η βούληση για δύναμη είναι και η …δημιουργική αρχή ενέπνευσαν, αργότερα, τον Αδόλφο Χίτλερ. Ο Χίτλερ λάτρευε τα βιβλία του Νίτσε στα οποία έβλεπε στην θέση του υπερανθρώπου την αρία γερμανική φυλή. Αλλά για ποία αρία και καθαρή γερμανική φυλή μιλούσε ο Χίτλερ, όταν από την Γερμανία πέρασαν από τον 3ο αιώνα μ.Χ. και αργότερα οι πιο βαρβαρικές φυλές (Βάνδαλοι, Φράγκοι, Αλαμαννοί, Γότθοι, Σουηβοί, Σάξονες και Λογγοβάρδοι ή αλλιώς Λομβαρδοί) της Ευρώπης; Ο ίδιος ο Χίτλερ απέκρυψε το γενεαλογικό του δένδρο, ίσως για να μην φανεί η πιθανή εβραϊκή καταγωγή του!!! Γυρνώντας στον Νίτσε και τις απόψεις του, ας μην μας διαφεύγουν τα άσχημα παιδικά χρόνια που πέρασε και η σύφιλη που τον χτύπησε στα πορνεία που πήγαινε. Όλα αυτά είχαν αντίκτυπο στην ψυχολογική και πνευματική του κατάσταση και κάτω από αυτό το υπόβαθρο οι παράγοντες αυτοί αλλοτρίωσαν τις σκέψεις του. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου πως ο ίδιος επηρεάστηκε από τον Αρθούρο Σοπενχάουερ (15), τον πρεσβευτή της απαισιοδοξίας.

Από τον Νίτσε επηρεάστηκε βαθιά και ο μεγάλος Έλληνας λογοτέχνης και ``φιλόσοφος΄΄, Νίκος Καζαντζάκης (1883 – 1957). Στα έργα του Καζαντζάκη φαίνονται αυτά ακριβώς που χαρακτηρίζουν και τον Νίτσε: οι ψυχικές του συγκρούσεις, η απομόνωσή του, η μονομανία του για την έννοια της ελευθερίας (δείχνει εσωτερική σκλαβιά), η διαπίστωση της αδυναμίας του να γίνει Μεσσίας και να σώσει τον εαυτό του και (μετά) τους άλλους, ο μισογυνισμός του (εμφανής για όσους τον έχουν μελετήσει ενδελεχώς) και η πίστη του στην ζωική ορμή και όχι στην θεϊκή βούληση (στο θέμα αυτό ο Καζαντζάκης επηρεάστηκε από τον Γάλλο καθηγητή του, τον γνωστό φιλόσοφο Ανρί – Λουί Μπερξόν). Ακόμα και ο περίφημος χορός του υποτιθέμενου Κρητικού ήρωα του Καζαντζάκη, Αλέξη Ζορμπά (το πραγματικό του όνομα ήταν Γεώργιος Ζορμπάς και ήταν από το χωριό Καταφύγι, κοντά στην Κατερίνη) όταν έμαθε τον θάνατο του υιού του (!), είναι παρμένος και αυτός από τον Ζαρατούστρα (9) του Νίτσε που πηδάει στον αέρα!

Από την άλλη, η μονομανία του Νίτσε με τον υπεράνθρωπο δείχνει σύμπλεγμα κατωτερότητος και συνδέεται άρρηκτα με τα τραυματικά παιδικά του χρόνια και την θρησκοληψία της μητέρας και της γιαγιάς του που τον μεγάλωσαν με αυστηρότητα. Ομοίως και τα άγνωστα, ίσως τραυματικά, παιδικά χρόνια του Καζαντζάκη, σίγουρα θα σημάδεψαν το έργο του. Τα παιδικά χρόνια επηρέασαν βαθιά και άλλους μεγάλους φιλοσόφους όπως τον Γερμανό Καρλ Μάρξ (1818 – 1883). Ο Καρλ Μαρξ είχε εβραϊκή καταγωγή, αφού ο παππούς του, Levi Marx, ήταν ραβίνος. Ο πατέρας του Μαρξ ήταν νομικός. Προφανώς αντιδραστικά στην θρησκοληψία της οικογένειάς του, ο Μαρξ – όπως ο Νίτσε – έγινε άθεος.

Η αναφορά στη Σπάρτη και τον Νίτσε δεν έγινε για εγκυκλοπαιδικούς λόγους. Τονίστηκε στην εισαγωγή πως τίποτα στο βιβλίο αυτό δεν γράφτηκε μόνο και μόνο για να γεμίσει τις σελίδες. Το σπαρτιατικό πρότυπο εκφράζει αυτό που έλεγε ο μεγάλος Έλληνας διανοητής Ευάγγελος Παπανούτσος (1900 – 1982) ως ``δίκαιο της πυγμής΄΄. Παράλληλα, κάθε στρατιωτικό κράτος, όπως σήμερα οι ΗΠΑ και παλιότερα η Γερμανία του Χίτλερ, στηρίζεται στο πρότυπο του υπερανθρώπου που από τον 11ο αιώνα π.Χ. υιοθέτησαν οι Σπαρτιάτες (αρχικά ως Δωριείς εισβολείς). Στις ΗΠΑ η σκληραγώγηση των νέων σε βίαια παιχνίδια όπως το ράγμπι, ο εθισμός τους στην βία της τηλεόρασης, του κινηματογράφου, των συμμοριών και των παιχνιδιών των υπολογιστών, καθώς και η δημιουργία μιας ισχυρής στρατιωτικής δύναμης, δείχνουν ξεκάθαρα το σπαρτιατικό πρότυπο του υπερανθρώπου. Η αντίθεση, όμως, είναι ότι χιλιάδες Αμερικανοί κυκλοφορούν ρακένδυτοι και κάτω από το όριο της φτώχιας. Είναι ειρωνικό ότι με τα χρήματα των εξοπλισμών θα μπορούσαν να σιτιστούν, όχι μόνον οι Αμερικανοί άστεγοι, αλλά όλοι κυριολεκτικά οι φτωχοί της γης.

Επιστρέφοντας στην παγκοσμιοποίηση, διαπιστώνουμε ότι έχει εκλάβει την σημασία της επιβολής των συμφερόντων των πολυεθνικών εταιριών και των βιομηχανιών όπλων, πετρελαίου και ναρκωτικών σε όλη την γη, με συνέπεια την κεφαλαιοκρατία και την επικράτηση του άκρατου και αχαλίνωτου καπιταλισμού (συχνά αποκαλείται δήθεν δημοκρατία, σοσιαλισμός και ένα σωρό άλλα που τέρπουν τα πλήθη) με μηδενικό κοινωνικό πρόσωπο. Η παγκοσμιοποίηση πέρα από τον καπιταλισμό βασίζεται και στις απόψεις του Μακιαβέλλι (16) και του Φράνσις Μπέικον (17). Ο Νικολό Μακιαβέλλι (1469 – 1527), Φλωρεντίνος ιστορικός και πολιτικός, πίστευε ότι στην πολιτική ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Με βάση αυτήν την διαπίστωση η αναρρίχηση επί πτωμάτων είναι επιτρεπτή στην πολιτική... Ο Μακιαβέλλι έλεγε: – ``Δεν υπάρχει θεμιτό και αθέμιτο μέσον για την πολιτική και τον πολιτικό από τη στιγμή που οδηγεί στην δύναμη. Το κίνητρο και ο σκοπός είναι η δύναμη. Σκοπός της πολιτικής είναι η απόκτηση δύναμης και η απόσπασή της από τους άλλους, για να την διαθέτουμε εμείς αποκλειστικά΄΄.

Ο Φράνσις Μπέικον (1561 – 1626), Άγγλος πολιτικός και φιλόσοφος, έλεγε ότι: – ``γνώση είναι ό, τι μας δίνει την δύναμη να νικήσουμε και σκοπός της γνώσης είναι να δώσει δύναμη σε αυτόν που την κατέχει΄΄. Ο Καρλ Φον Κλαούζεβιτς (1780 – 1831) ήταν Πρώσος στρατηγός και θεωρητικός του πολέμου. Ο Κλαούζεβιτς έλεγε θυμίζοντας τον Μακιαβέλλι: ``Ο πόλεμος είναι μια μορφή πολιτικής με αλλά μέσα, όμως, τον ίδιο σκοπό: την απόκτηση δύναμης, την απόσπαση της από τους άλλους και την αύξηση της δύναμης που διαθέτουμε΄΄. Αυτές είναι οι αρχές της παγκοσμιοποίησης και πέρα από τους παραπάνω ιδεολόγους πρέπει να προσθέσουμε τον Φρειδερίκο Νίτσε. Επίσης και η αμερικανοποίηση, που στηρίζεται στην θεωρία του υπερανθρώπου, αποτελεί μέρος της παγκοσμιοποίησης.

Σχετικά με τα παραπάνω υπάρχει και κάποιο χαρακτηριστικό ανέκδοτο που διασώζεται από τον Ηρόδοτο (18) και τον Αριστοτέλη (23). Ο Περίανδρος (τύραννος της Κορίνθου) ήταν φοβισμένος γιατί άκουγε ότι οι τύραννοι έχουν άσχημο τέλος: όχι μόνο εκθρονίζονται αλλά και δολοφονούνται. Έτσι, έστειλε στον τύραννο της Σάμου Πολυκράτη, ο οποίος βασίλευε για χρόνια χωρίς προβλήματα, απεσταλμένους να τον ρωτήσουν ποιο ήταν το μυστικό του και κυβερνούσε ακόμα ευρισκόμενος σε γεροντική ηλικία. Όταν γύρισαν οι απεσταλμένοι είπαν στον Περίανδρο πως ο Πολυκράτης δεν τους είπε τίποτα! Ακόμα και την τελαιταία μέρα που έκαναν περίπατο στους αγρούς, παρά τις πιέσεις τους, περπάταγε σιωπηλός και έκανε κάτι παράξενο: κρατώντας στα χέρια του ένα ραβδί οποίο στάχυ το έβλεπε ζωντανό και ακμαίο να εξέχει πάνω από τα άλλα, το χτύπαγε με το ραβδί του και το έσπαζε. Ο Περίανδρος είπε τότε στους απεσταλμένους του: ``Κατάλαβα το μυστικό του, το οποίο σας το είπε όχι με τα λόγια, αλλά με την πράξη του. Το μυστικό είναι: σαν τα στάχυα να εξοντώνω αυτούς που ξεχωρίζουν από το πλήθος των υπηκόων μου για την ευφυία, την αρετή και το θάρρος τους. Μόνον τότε μπορώ να κοιμάμαι ήσυχος΄΄... Με παρόμοιο ισοπεδωτικό τρόπο δρα και η ``νέα τάξη πραγμάτων΄΄ που επιβάλλει η παγκοσμιοποίηση. Επιθυμεί την ομοιομορφία και την ισοπέδωση και θερίζει οποίον ξεχωρίζει για την ευφυΐα και την αρετή του και διαμαρτύρεται ή προσπαθεί να τα βάλλει με την καθεστηκυία τάξη.

Η θεωρία περί υπερανθρώπου βασίζεται στις απόψεις του Αθηναίου αριστοκράτη Καλλικλή, μαθητή του ρήτορα και σοφιστή Γοργία (3). Ο Καλλικλής πίστευε πως σύμφωνα με την φύση, πιο κατακριτέο είναι το να αδικείσαι, ενώ – αντιθέτως – σύμφωνα με το νόμο είναι το να αδικείς. Κατά τον Καλλικλή, δεν είναι αντάξιο ενός ανθρώπου να αδικείται. Αυτό είναι αντάξιο ενός δούλου ο οποίος ακόμα και αυτός προτιμά να πεθάνει παρά να ζει ανέχοντας τόσες αδικίες και υβριστικές συμπεριφορές και μην έχοντας την δύναμη να υπερασπίσει το δίκιο του. Ο Καλλικλής αναφέρει στον διάλογο ``Γοργίας΄΄ του Πλάτωνα (483b4-483c3): ``Τους νόμους που θεσπίζουν οι άνθρωποι της μάζας πιστεύω πως είναι ανίσχυροι, γιατί αποβλέπουν στο προσωπικό τους όφελος. Έτσι, οι άνθρωποι της μάζας και τους τους νόμους θεσπίζουν και τιμητικές διακρίσεις απονέμουν και κατηγορίες απαγγέλλουν. Αυτό το κάνουν για να εκφοβίσουν αυτούς που είναι πιο ισχυροί από τους άλλους ανθρώπους και έχουν την δύναμη να τους ξεπερνούν, έτσι ώστε να μην τους ξεπεράσουν. Επίσης, λένε πως είναι άδικο και απαράδεκτο να υπερέχει κάποιος και αυτό γίνεται με το να αδικεί. Αυτοί, θαρρώ, πως είναι ευχαριστημένοι αν έχουν ίσες ευκαιρίες με τους άλλους, παρόλο που είναι κατώτεροί τους.

Για αυτούς τους λόγους ο νόμος χαρακτηρίζει άδικο και κατακριτέο, το να θέλει κάποιος να υπερτερεί από τη μάζα και το καλούν αυτό αδικία. Όμως, η ίδια η φύση δείχνει πως δίκαιο είναι το να υπερτερεί ο ικανότερος από τον λιγότερο ικανό και ο δυνατότερος από τον λιγότερο δυνατό. Εξάλλου, το ίδιο συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις, τόσο στα άλλα έμβια όντα, όσο και στα κράτη και έθνη των ανθρώπων. Το κριτήριο για το τι είναι δίκαιο είναι ο ισχυρότερος να επικρατεί και να κυριαρχεί έναντι του ασθενέστερου. Άλλωστε, ποίο δίκαιο εφήρμοσε ο Ξέρξης (ο Πέρσης βασιλιάς) όταν επιτέθηκε στην Ελλάδα ή ο πατέρας του Δαρείος όταν και αυτός έκανε εκστρατεία εναντίον των Σκύθων (και των Ελλήνων); Πόσα άλλα αμέτρητα παραδείγματα θα μπορούσε να αναφέρει κανείς παρόμοια με τα παραπάνω;

Στην περίπτωσή τους, όμως, πιστεύω πως αυτοί ακολουθούν το νόμο της φύσεως περί δικαίου που δεν είναι σε συμφωνία με τους νόμους που ο άνθρωπος θεσπίζει. Είναι γεγονός πως διαμορφώνουμε τους καλύτερους και πιο δυνατούς από εμάς, αφού τους περιορίζουμε από τη νεαρά τους ηλικια σαν λιοντάρια και καθώς εσκεμμένα τους ακινητοποιούμε το μυαλό και τους υποτάσσουμε, λέγοντάς τους ότι πρέπει να υπακούουν στην ισότητα και στο αξιέπαινο και πως αυτό είναι το δίκαιο. Πρέπει, κατά την άποψή μου, να γίνει ο άνθρωπος αυτοδύναμος, να λυτρωθεί, να ξεφύγει από αυτές τις απόψεις και να αδιαφορήσει για τις δικές μας οδηγίες και νόμους που δεν ταιριάζουν με την φύση μας, όπως επαναστάτησε ο δούλος και μεταβλήθηκε σε κυρίαρχο και τότε ξεπήδησε το δίκαιο της φύσης. Εξάλλου και ο Πίνδαρος (ποιητής από την Βοιωτία του 5ου π.Χ. αιώνα) συμφωνεί με τα λεγόμενά μου όταν αναφέρει στο τραγούδι του πως ο νόμος βασιλεύει σε όλους, θνητούς και αθανάτους και δίνει το δικαίωμα να κυβερνάει η βία όπως βεβαιώνουν και οι πράξεις του Ηρακλή ο οποίος πήρε μαζί του κάποιες αγελάδες, δίχως να τις αγοράσει ή να του τις δωρίσει ο Γηρυόνης (μυθικός βασιλιάς της περιοχης που αντιστοιχεί στη σημερινή Ισπανία). Αυτό δείχνει πως επικρατεί το δίκαιο όπως το καθορίζει η φύση, δηλαδή οι αγελάδες και κάθε άλλο υλικό αγαθό να ανήκουν στον καλύτερο και ισχυρότερο και όχι στον ανίκανο και ελαττωματικό΄΄.

Ο Καλλικλής πιστεύει πως η δικαιοσύνη είναι αποτέλεσμα συμφωνίας μεταξύ των αδυνάτων, στους οποίους τοποθετείται αντιδιαμετρικα και εναντίον το πρότυπο του ισχυρού ανθρώπου. Όπως είδαμε στο παραπάνω κείμενο, το δίκαιο του ισχυροτέρου είναι κατά τον Καλλικλή φυσικό χαρακτηριστικό (όπως και στα άλλα ζώα) και δεν μπορεί να συνυπάρξει με το δίκαιο του αδυνάτου. Οι απόψεις αυτές του Καλλικλή επηρέασαν και τον Φρειδερίκο Νίτσε (14), στην ανάπτυξη της θεωρίας του περί υπερανθρώπου. Παρόμοιες απόψεις με τον Καλλικλή είχαν οι σοφιστές Κριτίας (5) και Θρασύμαχος (19). Ο Κριτίας (450 – 404 π.Χ.) έλεγε: ``δίκαιο είναι το συμφέρον του ισχυρού΄΄. Ο Θρασύμαχος, στο ίδιο μήκος κύματος, έλεγε (Πλάτωνος Πολιτεία, Βιβλίο Β΄, 358e3 – 359b5): ``το να αδικεί κάποιος είναι ένα φυσικό πλεονέκτημα, ενώ το να αδικείται είναι κακό. Το να αδικεί και να αδικείται κάποιος δεν μπορούν να συνδυαστούν, γιατί τα αρνητικά αποτελέσματα που έχει κάποιος όταν αδικείται είναι περισσότερα από τα θετικά που κερδίζει όταν αδικεί.

Σε ό, τι αφορά τους αδυνάτους, κατά τον Θρασύμαχο βρίσκονται μόνιμα σε μειονεκτική θέση γιατί αδικούνται, ενώ δεν έχουν την δύναμη να αδικούν. Αντιθέτως οι ισχυροί ωφελούνται, μιας και έχουν την δύναμη να αδικούν, αλλά και να μην τιμωρούνται για τις αδικίες τους. Οι ανίσχυροι συνειδητοποίησαν το συμφέρον τους και συμφώνησαν μεταξύ τους να μην αλληλοαδικούνται. Έτσι, τέθηκαν οι βάσεις για την θέσπιση των πρώτων νομοθεσιών και περιορισμών. Αυτή ακριβώς είναι η ουσία της δικαιοσύνης, δηλαδή ότι είναι ένα προϊόν των αδυνάτων που εξαιτίας της αδυναμίας τους να αδικούν θεωρούν ως σωστό την ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ του καλύτερου: το να αδικεί κάποιος χωρίς να τιμωρείται για τις πράξεις του, και του χειρίστου: το να αδικείται κάποιος χωρίς να μπορεί να ανταποδώσει την αδικία που υφίσταται. Αυτά πίστευε ο σοφιστής Θρασύμαχος. Οι απόψεις μοιάζουν με αυτές του Καλλικλή. Οι απόψεις του Θρασυμάχου ενέπνευσαν τους διαφωτιστές, όπως τον Ρουσσώ (22), στην θεωρία τους περί ``κοινωνικού συμβολαίου΄΄, δηλαδή ότι η δικαιοσύνη είναι προϊόν κοινωνικού συμβολαίου του λαού με την εξουσία (φυσικά η εξουσία είναι το κράτος). Πρέπει, όμως, να σημειωθεί ότι οι απόψεις του Κριτία, του Καλλικλή και του Θρασυμάχου ήταν μεμονωμένες. Τέτοιες δοξασίες είχαν και άλλοι σοφιστές, μιας και η αρχαία Αθήνα επεδίωκε τον πλουραλισμό των ιδεών.

Το δίκαιο της πυγμής διαιωνίζεται στον ρου της ιστορίας από τους Ρωμαίους, τους Πέρσες τους Γότθους και τους Ούννους, ως τους Άγγλους, τους Γάλλους, τους Γερμανούς, τους Ισπανούς, τους Πορτογάλους, τους Οθωμανούς, τους Αμερικανούς και τους Ιάπωνες – στην ιστορία των τελευταίων αιώνων. Όλοι αυτοί οι λαοί είχαν ως στόχο να κατακτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα εδάφη με την αποικιοκρατία τους (βλ. Άγγλοι). Με την εκμετάλλευση των κατακτημένων λαών και την εξουδετέρωση κάθε αντίδρασης εναντίον τους αποσκοπούσαν να ισχυροποιήσουν την αυτοκρατορία τους. Στο βιβλίο αυτό γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις ΗΠΑ, τις οποίες είναι βέβαιο ότι θα την ακολουθήσει η ευρωπαϊκή ένωση όταν γίνει μέλος της η Ρωσία..

Το πρότυπο του υπερανθρώπου το υιοθέτησαν κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η ναζιστική Γερμανία, η φασιστική Ιταλία και η Ιαπωνία του Χιροχίτο, με την πίστη τους περί αρίας φυλής. Επί τη ευκαιρία, η λέξη ``Άριοι΄΄ σημαίνει οι λαοί που ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή ομοεθνία. Σχετικά με την Ιταλία βλέπουμε ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται από την εποχή του μεγάλου Καρλομάγνου (768 – 814 μ.Χ.) που ήταν βασιλιάς των Φράγκων και αυτοκράτορας της Αγίας (!) ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (από την στέψη του το 800 μ.Χ. ως τον θάνατό του) μέχρι την (β)ενετοκρατία στην Ελλάδα και το Βυζάντιο, καθώς και τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Το ίδιο συμβαίνει και με τη Γερμανία, με τελευταία παραδείγματα τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο – με αυτοκράτορα τον Γουλιέλμο Β΄ – και τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο με ηγέτη τον Χίτλερ. Πριν από τον Γουλιέλμο Β΄, ο Γουλιέλμος Α΄ και ο Βίσμαρκ πάλι είχαν επεκτατικές βλέψεις.

Το πρότυπο του υπερανθρώπου το ακολούθησαν και οι ΗΠΑ μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Η ζωή ενός Αμερικανού πολίτη μετράει όσο οι ζωές εκατομμυρίων πολιτών άλλων κρατών (βλ. τις πόλεις Ναγκασάκι και Χιροσίμα στην Ιαπωνία στις οποίες οι ΗΠΑ έριξαν την ατομική βόμβα). Ίσως οι ΗΠΑ είναι μια από τις τέσσερις αυτοκρατορίες που θα βασιλεύσουν για λίγο και μετά θα αφανιστούν – κατά την ``Αποκάλυψη΄΄ του Ιωάννη (Κεφάλαιο ΙΖ΄ στίχοι 10 – 14), μιας και κατά τον Ευαγγελιστή οι έξι από τις δέκα κοσμοκρατορίες έχουν ήδη βασιλέψει και αφανιστεί. Προφανώς, οι δύο εκ των τεσσάρων που υπολείπονται είναι η χιτλερική Γερμανία και η βρετανική αυτοκρατορία. Η τελευταία ίσως να είναι η ευρωπαϊκή ένωση συνασπισμένη με τη Ρωσία ή η Ρωσία συνασπισμένη με την Κίνα.

Το πρότυπο του υπερανθρώπου πολίτη των ΗΠΑ, φαίνεται στον πολιτισμό τους, για παράδειγμα στις αμερικάνικες ταινίες (ακόμα και η λέξη Αμερική, Αμερικανός και αμερικάνικος, έχουν ταυτιστεί με τις ΗΠΑ, σε αυτόν που ζει και σε αυτόν που ανήκει σε αυτές, αντίστοιχα) οι οποίες έχουν ήδη κατακτήσει πολιτιστικά τη γη. Σε αυτές εμφανίζεται το πρότυπο του – λευκού συνήθως – Αμερικανού ο οποίος παρουσιάζεται ισχυρός, χωρίς σωματικά ελαττώματα, ευπαρουσίαστος και γενικά τέλειος, για παράδειγμα επιτυχημένος ιατρός ή δικηγόρος. Στις ταινίες αυτές παρουσιάζονται λιγότερο άνθρωποι άλλων φυλών σε πρωταγωνιστικό ρόλο. Επιπρόσθετα, παρουσιάζεται σε όλο το μεγαλείο του ο αμερικανικός μιλιταρισμός και σοβινισμός. Ας αναλογιστούμε πόσο συχνά παρουσιάζεται η σημαία, ο στρατός και οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ στις αμερικάνικες ταινίες, σαν να θέλουν να εκφοβίσουν όλο τον πλανήτη! Πέρα από τον σοβινισμό, η βία είναι η κοινή συνιστώσα (σχεδόν) σε όλες τις ταινίες, εθίζοντας τους νέους σε αυτήν… Όλα αυτά είναι εμφανή στις πολεμικές, καθώς και σε αλλού είδους ταινίες – σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Επίσης, σε πολλές ταινίες αναδεικνύεται ο σεξισμός, παρόλο τον ψευδοπουριτανισμό των πολιτών των ΗΠΑ.

Πέρα από την αμερικανική υποκουλτούρα, είναι φανερό ότι οι σφαίρες επιρροής των ΗΠΑ έχουν επεκταθεί σε όλη τη γη, αν εξαιρέσουμε (χωρίς να είμαστε απόλυτοι) την Κούβα, το Ιράν, την Αίγυπτο και την Κίνα. Πάντως, σφαίρες επιρροής υπήρχαν και στην αρχαία Ελλάδα, όπως φαίνεται στον πελοποννησιακό πόλεμο (431 – 404 π.Χ.) και τις συμμαχικές δυνάμεις της Αθήνας και της Σπάρτης. Η Αθήνα πέρα από το ιδανικό πρόσωπο, είχε και ένα κακό πρόσωπο. Ως ηγέτιδα πόλη μιας μεγάλης συμμαχίας πόλεων, της συμμαχίας της Δήλου που ιδρύθηκε το 478 π.Χ., τους προσέφερε την προστασία της. Το 443 π.Χ. στη συμμαχία συμμετείχαν 236 πόλεις! Με τον καιρό, όμως, η Αθήνα κατέληξε να συμπεριφέρεται αυταρχικά, εκμεταλλεύοντας οικονομικά τις πόλεις που προσέφεραν σε αυτήν ως φόρο πλοία και πληρώματα ή ετήσια εισφορά 460 ταλάντων. Η Αθήνα κρατούσε τους συμμάχους της ενωμένους με απειλές και ενίοτε με την βία, σαν τις ΗΠΑ σήμερα. Το 454 π.Χ. οι Αθηναίοι μετέφεραν το κοινό συμμαχικό ταμείο από την Δήλο στην Αθήνα. Ο Αθηναίος στρατηγός Περικλής κατηγορήθηκε ότι χρησιμοποίησε τα χρήματα των συμμάχων για να φτιάξει τα θαυμαστά μνημεία του 5ου π.Χ. αιώνα, όπως την Ακρόπολη. Παρακάτω, στην ιστορία της ελληνικής τέχνης, θα κάνουμε πως δεν το ακούσαμε αυτό!!! Το σίγουρο είναι ότι η Αθήνα χρησιμοποιούσε τα λεφτά αυτά ως δικά της και με τα χρήματα αυτά και με τα πλοία που της έδιναν οι σύμμαχοί της δημιούργησε έναν ανίκητο ναυτικό στόλο.

Όπως λεει ο Θουκυδίδης (Επιτάφιος, Β, 41), οι συμμαχικές πόλεις κατήντησαν υπήκοοι της Αθήνας. Όσες αποστάτησαν (Λέσβος, Κλαζομενές, Τήνος, Ρόδος, Χίος, Νάξος, Ερυθρές, Μίλητος, Εύβοια, Ποτίδαια, Σάμος, Χαλκίδα, Θάσος, Ισταία) η Αθήνα τις αντιμετώπισε σκληρότατα και τελικά μόνο η Σάμος, η Λέσβος και η Χίος στην αρχή του πελοποννησιακού πόλεμου (431 π.Χ.) διατηρούσαν δική τους ναυτική δύναμη. Η Αθήνα κατέπνιξε στο αίμα τις εξεγέρσεις των συμμάχων της και προχώρησε σε εκτελέσεις των αριστοκρατικών. Άλλωστε, σε όλες τις συμμαχικές της πόλεις είχε εγκαταστήσει δημοκρατικές κυβερνήσεις που ήταν προσκείμενες σε αυτήν. Πάντως, πέρα από τον αυταρχισμό της Αθήνας κρύβονται αλλά ζητήματα. Τα κινήματα των συμμαχικών πόλεων της Αθήνας κατά αυτής, ήταν στην ουσία κινήματα των ολιγαρχικών παρατάξεων των πόλεων – υποκινούμενα από τη Σπάρτη – εναντίον των δημοκρατικών παρατάξεων που υποστήριζε η Αθήνα. Ο Θουκυδίδης (4) λεει ότι οι Αθηναίοι ``ασκούν την εξουσία τους σαν τυραννίδα, όμως παρόλο που θεωρούν ότι είναι άδικο που την πήρανε, εντούτοις τους φαίνεται επικίνδυνο να την εγκαταλείψουν΄΄... Γενικά, οι σύμμαχοι της Αθήνας που εκμεταλλευόταν οικονομικά και χρησιμοποίησε προς όφελός της στον πελοποννησιακό πόλεμο, καθώς και οι πολεμικές της επιχειρήσεις, της δίνουν ένα άλλο πρόσωπο, το πρόσωπο του ιμπεριαλισμού. Καμία σχέση, όμως, δεν έχει με τον ρωμαϊκό ιμπεριαλισμό.

Ο αναγνώστης, ελπίζω, να έχει ήδη συνειδητοποιήσει γιατί έγινε εκτενής αναφορά στην αρχαία Αθήνα και Σπάρτη, στην ρωμαϊκή αυτοκρατορία (για αυτήν θα γίνει ιδιαίτερη μνεία παρακάτω), στους σοφιστές Κριτία, Καλλικλή και Θρασύμαχο, στον Μακιαβέλλι, στον Μπέικον, στον Κλαούζεβιτς και στον φιλόσοφο Νίτσε. Ο συνδετικός κρίκος όλων αυτών είναι το πρότυπο του δικαίου της πυγμής και του υπεράνθρωπου που ζει σε ένα ιμπεριαλιστικό κράτος. Έτσι, το κακό πρόσωπο της Αθήνας όταν άρχισε να φέρεται στους συμμάχους της ως υπηκόους της και κατέστειλε κάθε προσπάθεια αποστασίας τους, το μιλιταριστικό πρότυπο της Σπάρτης και του Σπαρτιάτη – υπεράνθρωπου, το μιλιταριστικό – μισθοφορικό πρότυπο της Ρώμης, όλα συνδέονται με το ιμπεριαλιστικό πρότυπο του ΝΑΤΟ και του αρχηγού τους – των ΗΠΑ. Η πολιτική και πολιτιστική κατάκτηση του πλανήτη από τις ΗΠΑ, η προσπάθεια δημιουργίας ευρωπαϊκής αυτοκρατορίας, πέρα από τον παγκόσμιο χωροφύλακα (ΗΠΑ), είναι όλα επιβεβαίωση του ρητού ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται και ότι όσοι δεν την γνωρίζουν είναι υποχρεωμένοι να την ξαναζήσουν. Αυτό το είπε ο Έλλην ιστορικός Πολύβιος (περ. 200 – περ. 120 π.Χ.) από τη Μεγαλόπολη της Αρκαδίας.

Η αναφορά έγινε στις παλιότερες αυτοκρατορίες και θα μπορούσαμε να προσθέσουμε πολλά παραδείγματα από την αρχαία ιστορία όπως τους Πέρσες κατακτητές που τον 5ο αιώνα π.Χ. είχαν κατακτήσει τη νοτιοδυτική Ασία και έφτασαν ως την ανατολική Ευρώπη. Στους μεταγενέστερους αιώνες υπάρχουν πάλι πολλά παραδείγματα όπως οι Οθωμανοί, ο Καρλομάγνος, η Αυστρο – Ουγγαρία, η Γερμανία με τους δυο παγκοσμίους πολέμους, η βρετανική αυτοκρατορία με την αποικιοκρατία της, η Ρωσία, η Ιαπωνία που ήθελε να καρπωθεί τα εδάφη Κίνας (απίστευτα τα εγκλήματα των Ιαπώνων στην κινεζική Μαντζουρία – κυρίως στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο) κτλ. Η Ρωσία έδειξε τον αυταρχισμό της στο εσωτερικό της όπου χιλιάδες άνθρωποι εκτελέστηκαν και εξορίστηκαν από το κομμουνιστικό καθεστώς όταν εναντιώθηκαν στον φασισμό του (βλ. σταλινισμός). Η Ρωσία έδειξε και στο εξωτερικό το ιμπεριαλιστικό της πρόσωπο, όπως με την επέμβαση στη Μαντζουρία (τμήμα της βορειοανατολικής Κίνας) και τον ρωσικο – ιαπωνικό πόλεμο στο διάστημα 1904 με 1905, την κατοχή της Βόρειας Κορέας (βόρεια του 38ου παραλλήλου), την εγκατάσταση κομμουνιστικού καθεστώτος στην Τσεχοσλοβακία από το 1948 ως το 1989, την κατοχή του Αφγανιστάν από το 1979 ως το 1989 και την βίαιη καταστολή της προσπάθειας απόσχισης της Τσετσενία από το 1994 ως το 1999, με – όπως υποστηρίχτηκε από την αντιμαχόμενη πλευρά – 1 εκατομμύριο νεκρούς αμάχους.

Υπάρχει και η συνταρακτική θεωρία που υποστηρίζεται από τον Ρώσο ερευνητή Βίκτωρ Σουβόροφ (το πραγματικό του όνομα είναι Βλαντιμίρ Ρεζούν και διατέλεσε αξιωματικός πληροφοριών του Κόκκινου Στρατού) στα βιβλία του όπου υποστηρίζεται ότι οι Ρώσοι σχεδίαζαν επιθετικό πόλεμο στην Ευρώπη, αλλά τους πρόλαβε ο Χίτλερ το 1941!!! Από τον Στάλιν όλα θα μπορούσε να τα περιμένει κανείς… Άλλωστε, ο Κόκκινος Στρατός ήταν καλά εξοπλισμένος όταν επιτέθηκε στην Ρωσία ο Χίτλερ με την επιχείρηση ``Μπαρμπαρόσα΄΄ στις 22 Ιουνίου του 1941, ετοιμότητα την οποία δεν είχε για παράδειγμα η Αγγλία στην επιχείρηση ``Θαλάσσιος Λέων΄΄ του Χίτλερ εναντίον της και η Γαλλία την οποία εύκολα κατέλαβαν οι Γερμανοί, με την πολύτιμη αρωγή του προδότη Γάλλου στρατάρχη και πολιτικού Φιλίπ Πετέν.

Σήμερα το πρότυπο του υπερανθρώπου εμπεριέχεται στο μοντέλο της παγκοσμιοποίησης, όχι μόνον για τον πολίτη των ΗΠΑ, αλλά και για πολλούς πολίτες ισχυρών κρατών που υιοθετούν τον υπερεθνικισμό, αντί του πατριωτισμού, δηλαδή του καλώς εννοούμενου εθνικισμού. Έτσι, αν και η παγκοσμιοποίηση προάγει την ομοιομορφία, ``κάποιοι είναι πιο ίσοι από τους άλλους΄΄ – όπως έλεγε και ο Τζώρτζ Όργουελ στο βιβλίο του ``Η φάρμα των ζωών΄΄. Αδιαμφισβήτητα, αυτό είναι εμφανές σήμερα, καθώς όπως θα δούμε και παρακάτω το χάσμα μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών κρατών μεγαλώνει και τα κεφάλαια είναι στους λίγους και ισχυρούς.

Η παγκοσμιοποίηση με μια λέξη είναι η επικυριαρχία του καπιταλισμού σε όλα τα κράτη και η ισοπέδωση όχι μόνο της πολιτιστικής τους ιδιαιτερότητας, αλλά και της μοναδικότητας της ανθρώπινης ύπαρξης. Τα χαρακτηριστικά της παγκοσμιοποίησης είναι η οικονομική, η πολιτική, η στρατιωτική και η πολιτιστική επιβολή. Η τελευταία είναι και η χειρότερη, γιατί αλλοιώνει την πολιτιστική ιδιαιτερότητα των κρατών και είναι λιγότερο εμφανής. Αφορά την φθορά και αλλοίωση της γλώσσας, την απώλεια της παράδοσης και των άξιων της, την αντικατάσταση όλων των ηθικών και διανοητικών – κατά τον Αριστοτέλη (23) – αρετών με τα υλικά αγαθά και τον ατομισμό που θέτει ως ``τέλος΄΄ (σκοπό) του ανθρώπου τις σωματικές ηδονές και τις υλικές απολαύσεις και όχι την αριστοτελική μεσότητα.

Η αντίθεση της αρχαίας Ελλάδας με τα χαρακτηριστικά της παγκοσμιοποίησης είναι πως στην αρχαία Ελλάδα υπήρχε η αρχή της οργάνωσης της πολιτείας, όχι του κράτους. Στην αρχαία Ελλάδα υπήρχε η πολιτεία και όχι το κράτος που θεωρείται ως όρος ένας μηχανισμός ανεξάρτητος από την κοινωνία. Άλλωστε, η λέξη κράτος προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα ``κρατέω – κρατώ΄΄ που σημαίνει έχω την δύναμη, εξουσιάζω, υπερισχύω. Για τους αρχαίους Έλληνες το Κράτος και η Βία ήταν μυθικά αδέλφια. Η λέξη κράτος, σε αντίθεση με τη λέξη πολιτεία, εμπεριέχει την έννοια της εξουσίας και της επιβολής. Η πολιτεία της αρχαίας Ελλάδος προσέφερε στον κάθε πολίτη της υλικά και πνευματικά αγαθά και δυνατότητες που δεν θα είχε αν ζούσε εκτός αυτής. Στόχος της πολιτείας ήταν η ευδαιμονία των πολιτών. Η αριστοτελική άποψη ότι η ευτυχία του όλου (της πολιτείας) είναι αλληλοεξαρτώμενη με την ευτυχία του επιμέρους (του ατόμου) ήταν πραγματικότητα στην αρχαία Ελλάδα και μάλιστα στην αρχαία Αθήνα. Στην πόλη αυτή δεν υπήρχε η αρχή του καταναγκασμού όπως στο στρατιωτικό κράτος των Λακεδαιμονίων (βλ. Σπάρτη), αλλά η αρχή της πειθούς και του διαλόγου, αντί της βίας των νομών. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, πως η πολιτεία δεν είχε νόμους για την αρμονική ζωή των πολιτών της και την πρόοδό της.

Στην αρχαία Ελλάδα υπήρχε η διάκριση της πολιτικής εξουσίας από την στρατιωτική και την εκκλησιαστική. Δεν υπήρχε ιερατείο όπως για παράδειγμα στην αρχαία Αίγυπτο. Στον ``Επιτάφιο΄΄του Περικλή (24) φαίνεται (προφανώς σκόπιμα από τον συγγραφέα του έργου, τον Θουκυδίδη) πως οι πολίτες της Αθήνας σέβονταν τους θεούς, συμμετείχαν στις εορτές προς τιμήν τους, όμως δεν ήταν θρησκόληπτοι όπως και καμία άλλη πόλη στην Ελλάδα. Την θρησκοληψία, η οποία συνδυάστηκε με τους διωγμούς και τις εκτελέσεις των ``εθνικών΄΄ (οι χριστιανοί τους ταύτισαν με τους ειδωλολάτρες) και την καταστροφή των αρχαιοελληνικών μνημείων την συναντούμε, δυστυχώς, στο χριστιανικό Βυζάντιο... Επιστρέφοντας στην αρχαία Ελλάδα διαπιστώνουμε την ανάδειξη της προσωπικότητας του ατόμου πάνω στην οποία στηρίχθηκε και η αθηναϊκή δημοκρατία. Οι μη μετέχοντες στα κοινωνικοπολιτικά τεκταινόμενα θεωρούνταν ``ιδιώτες΄΄, δηλαδή ηλίθιοι – ``idiots΄΄ όπως λένε οι Αγγλοσάξονες.

Από την άλλη μεριά, αρχαία Ρώμη όπως προαναφέρθηκε είχε στοιχεία παγκοσμιοποίησης. Εντούτοις, είχε σταθερές αναφορές στην αρχαία Ελλάδα. Αξιόλογοι Ρωμαίοι μάθαιναν την αρχαία ελληνική γλώσσα και σπούδαζαν στην Ελλάδα. Εξάλλου, οι Ρωμαίοι έκλεψαν αγάλματα και αλλά έργα των αρχαίων Ελλήνων όπως κάποιοι Άγγλοι έκλεψαν ανεκτίμητης αξίας ελληνικά αρχαιολογικά ευρήματα. Ο Άγγλος (από τη Σκοτία) διπλωμάτης λόρδος Τόμας Μπρους Έλγιν (1766 – 1841) ήταν αυτός που έκλεψε το 1800 από την Ακρόπολη των Αθηνών μια Καρυάτιδα, τον βορειοανατολικό κίονα του Ερεχθείου, τμήματα από αετώματα, μετόπες και ζωφόρους. Όλα αυτά μαζί με άλλα ανεκτίμητης αξίας έργα τέχνης εκλάπησαν ή πουλήθηκαν από ανόητους ή ιερόσυλους Έλληνες σε ξένους και κοσμούν ξένα μουσεία – κυρίως το βρετανικό μουσείο. Εκεί οι ιερόσυλοι Βρετανοί ``συντηρητές΄΄ κατέστρεψαν τα κλεμμένα μάρμαρα του Παρθενώνα, στις αρχές του 20ου αιώνα, έπειτα από έργα συντήρησης. Επίσης, στα τέλη του 20ου αιώνα διοργάνωναν δεξιώσεις στην αίθουσα των μαρμάρων του Παρθενώνα – ντυμένοι ως… αρχαίοι Έλληνες!

Πέρα από τον Έλγιν, πιο πριν ο Βρετανός ναύαρχος και δόγης Φραντζέσκο Μοροζίνι, κατά την διάρκεια της πολιορκίας των Τούρκων που είχαν οχυρωθεί στην Ακρόπολη το 1687, βομβάρδισε τον Παρθενώνα και τα Προπύλαια.... Η μεγάλη καταστροφή των μνημείων έγινε όταν χτυπήθηκε η πυριτιδαποθήκη των Τούρκων στον… Παρθενώνα. Ο Μοροζίνι, όταν νίκησε τους Τούρκους, πήρε ως λάφυρα από τον Παρθενώνα κάποια γλυπτά του Φειδία. Αλλά και οι Γάλλοι έκλεψαν αρχαία μνημεία. Μάλιστα, κάτω από την Ακρόπολη βρισκόταν η οικία του Γάλλου υποπρόξενου Φοβέλ που ήταν έμπορας και συλλέκτης αρχαιοτήτων! Και όμως, σε αντίθεση με τους παραπάνω λαούς (Άγγλοι, Γάλλοι, Τούρκοι) ακόμα και οι Ρωμαίοι σεβάστηκαν τα ελληνικά έργα τέχνης που έκλεψαν και αντέγραψαν… Είναι άξιον απορίας αν οι Ιταλοί τα παρουσιάζουν σήμερα ως δικά τους έργα τέχνης. Το σίγουρο είναι ότι ολόκληρη η ρωμαϊκή τέχνη βασίζεται στην ελληνική, με ορισμένες εξαιρέσεις που ίσως και αυτές τελικά να ήταν βασισμένες σε ελληνικά πρότυπα.

Οι Ρωμαίους αντέγραψαν τον πολιτισμό της Ελλάδος, όπως τη γλυπτική, την θρησκεία (το δωδεκάθεο), την αρχιτεκτονική, τη ζωγραφική, την κεραμική, το θέατρο ως αρχιτεκτονική και ως περιεχόμενο, την φιλοσοφία, τη γραμματεία, τη μυθολογία, τη μουσική κτλ. Η αντιγραφή έγινε μέσω των ελληνικών αποικιών που ιδρύθηκαν από τον 8ο αιώνα π.Χ. στην Ιταλία και Σικελία. Η αντιγραφή συνεχίστηκε ιδιαίτερα από το 146 π.Χ. με την κατάληψη της Ελλάδος από τις λεγεώνες τους. Τότε, έφεραν ακόμα και Έλληνες τεχνίτες να εργαστούν στη Ρώμη. Επίσης αντέγραψαν τις επιστήμες και τα γράμματα (φιλοσοφία, ποίηση, λογοτεχνία, ιστορία) των αρχαίων Ελλήνων. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι Ρωμαίοι είχαν έρθει σε επαφή με την ελληνική κουλτούρα μέσω των πόλεων της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας που ήταν αρχικά αποικίες των αρχαίων Ελλήνων. Οι Συρακούσες, για παράδειγμα, είχαν ιδρυθεί από τους Κορινθίους και δεν υστερούσαν σε τίποτα από την Κόρινθο, ακόμα και στην τυραννίδα! Μάλιστα, οι πρώτοι Κορίνθιοι άποικοι ήταν γεωργοί. Οι Ρωμαίοι αντέγραψαν και τα κείμενα των αρχαίων Ελλήνων. Ο Ρωμαίος Σύλλας το 86 π.Χ. κυρίεψε την Αθήνα και έστειλε ως… λάφυρα στην Ρώμη, εκτός των άλλων, τα βιβλία του Αριστοτέλη. Έτσι, οι Ρωμαίοι μελέτησαν την αρχαία Ελληνική γραμματεία!

Η πρώτη μορφή οικουμενισμού είναι η επικράτεια που είχε κατακτ ήσει και εκπολιτίσει ο Μέγας Αλέξανδρος (7), περιοχή που περιλάμβανε την Αίγυπτο και την νοτιοδυτική Ασία. Εκεί ήκμασε ο ελληνιστικός πολιτισμός: από τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου το 323 π.Χ. μέχρι το 30 π.Χ. Στον αντίποδα η πρώτη μορφή παγκοσμιοποίησης είναι η ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Παρακάτω θα γίνει μια σύντομη περιγραφή της και σίγουρα θα γίνει αντιληπτή από τον αναγνώστη η σύνδεση με τη σύγχρονη πραγματικότητα. Ουσιαστικά, η παγκοσμιοποίηση ξεκίνησε στα χρόνια της ρωμαϊκής εποχής και με μικρές διαφοροποιήσεις το ρωμαϊκό ιμπεριαλιστικό μοντέλο συνεχίστηκέ ως τις μέρες μας στις οποίες πλέον έχει γιγαντωθεί. Δυστυχώς, ο ρωμαικός ``πολιτισμός΄΄ μεταδόθηκε στους περισσότερους πολιτισμένους λαούς. Από τη τέχνη, το δίκαιο, τη γλώσσα, την έκλυση των ηθών, την φιληδονία, γενικά τα πάντα έχουν περάσει στα περισσότερα κράτη και επιβιώνουν σήμερα σαν βρικολακιάσματα του παρελθόντος. Ακόμα και τα επίθετα δημιουργήθηκαν από τους Ρωμαίους που είχαν από ένα ως τέσσερα ονόματα. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στα μακροσκελή ονόματα των Ισπανών! Στην αρχαία Ελλάδα οι πολίτες είχαν ένα όνομα που ενίοτε συνοδευόταν από το όνομα του πατέρα τους [ για παράδειγμα: ΚΛΕΙΔΗΜΙΔΗΣ (όνομα), ΚΟΡΟΙΒΟΥ (πατέρας) ]. Στις επιτύμβιες στήλες ανέγραφαν και το όνομα του δήμου που κατοικούσε ο αποθνήσκων [ για παράδειγμα: ΚΟΡΟΙΒΟΣ (όνομα), ΚΛΕΙΔΗΜΙΔΟΥ (πατέρας), ΜΕΛΙΤΕΥΣ (δήμος) – επί τη ευκαιρία η Μελίτη ήταν η αρχαία ονομασία της Μάλτας, αλλά στο συγκεκριμένο παράδειγμα αφορά τον αρχαίο αττικό δήμο Μελίτη, αφού η επιτύμβια στήλη βρέθηκε στον Κεραμεικό, το νεκροταφείο της αρχαίας Αθήνας ].

Ξεκινώντας με το πολίτευμα οι Ρωμαίοι το ονόμασαν ``Δημοκρατία΄΄ (509—31 π.Χ.), χωρίς να έχει καμία σχέση με την δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας. Από τότε η λέξη δημοκρατία έχασε το πραγματικό της νόημα. Όλα τα δημοκρατικά πολιτεύματα, εκτός από το πρότυπο της Αθήνας του 5ου αιώνα π.Χ., είναι στην πραγματικότητα μια φενάκη (μια απάτη). Στην ``δημοκρατική΄΄ Ρώμη ίσχυαν αυτά που ισχύουν και σήμερα, δηλαδή η μεγάλη ανισότητα μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Το 8% της ρωμαϊκής κοινωνίας αποτελούσαν οι προνομιούχοι πατρίκιοι, ενώ το 92 % οι πληβείοι. Ως γνωστόν το 8 % των πατρικίων ρύθμιζαν την δημόσια ζωη... Συγκεκραμένα η Σύγκλητος απαρτιζόταν από 300 πατρικίους και κυβερνούσε το κράτος. Μέχρι το 367 π.Χ ως ύπατοι (αρχηγοί του στρατού) και ως πραίτορες (αιρετοί στρατιωτικοί και πολιτικοί άρχοντες) είχαν δικαίωμα να εκλέγουν μόνον πατρίκιοι …

Οι πληβείοι συμμετείχαν στη σύγκλητο με την εκλογή αντιπροσώπων τους, των δημάρχων που είχαν δικαίωμα εισήγησης νόμων και προτάσεων. Εντούτοις, οι δήμαρχοι είχαν δικαίωμα αρνησικυρίας μεταξύ τους. Έτσι, αρκούσε ένας ευνοούμενος από τους πατρικίους δήμαρχος να ακυρώσει τις προτάσεις των υπόλοιπων δημάρχων… Στην ``δημοκρατική΄΄ Ρώμη οι πολίτες από τη στιγμή που δημιουργήθηκε ο μισθοφορικός επαγγελματικός στρατός από τον στρατηγό Μάριο(157 – 86 π.Χ.), άρχισαν να χάνουν το ενδιαφέρον τους για τα κοινά. Οι μικροκαλλιεργητές είχαν χάσει τα κτήματά τους από χρέη προς τους μεγαλογαιοκτήμονες. Έτσι, όσοι δεν ήταν καλλιεργητές γης ή μισθοφόροι πολεμιστές αδιαφορούσαν για τα κοινά, μιας και το μέλλον του κάθε Ρωμαίου καθοριζόταν από την οικονομική του δύναμη. Το ίδιο ισχύει με το μέλλον των συγχρόνων ανθρώπων …

Το 451 π.Χ. έγινε και η πρώτη κωδικοποίηση των νομών στη Ρώμη (Δωδεκάδελτος) που ονομάστηκε ``jus civile΄΄, δηλαδή αστικό δίκαιο. Για να ικανοποιηθεί και η ανάγκη θέσπισης νομοθεσίας και στην απέραντη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, δημιουργήθηκε το διεθνές δίκαιο, το``gus gentium΄΄. Τελικά το αστικό και το διεθνές δίκαιο ενσωματώθηκαν με την χορήγηση το 212 μ.Χ. σε όλους τους πολίτες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας του δικαιώματος του Ρωμαίου πολίτη. Οι πολλοί νόμοι και τα πολλά διατάγματα που εξεδίδοντο από τη Σύγκλητο, τους αυτοκράτορες και τους πραίτορες, κατέστησαν αναγκαία την κωδικοποίηση του δικαίου η οποία έγινε επί αυτοκρατορίας του, γνωστού για τα έργα του στην Αθήνα, Αδριανού που ήταν αυτοκράτορας για την περίοδο 117 – 138 μ.Χ. Όμως, για την αποκατάσταση της ιστορικής αληθείας πρέπει να αναφερθεί πως οι πρώτοι νόμοι έγιναν, όπως θα αναφερθεί αλλού, από τους αρχαίους Έλληνες και συγκεκριμένα από τον νομοθέτη Ζάλευκο στους Λοκρούς (ελληνική αποικία) της Κάτω Ιταλίας το 650 π.Χ. και έκτοτε από νομοθέτες σε όλες τις πόλεις – κράτη της αρχαίας Ελλάδας. Σχετικά με τη Ρώμη, αξίζει να σημειωθεί πως υπήρχαν και οι κήνσορες που ήταν δύο άρχοντες οι οποίοι είχαν ως καθήκον την κατάρτιση των καταλόγων των κοινωνικών τάξεων, την εκτίμηση της περιούσιας των πολιτών και την επίβλεψη για την τήρηση των ηθών. Είναι ειρωνικό και υποκριτικό το ότι υπήρχαν τιμητές των πάντων σε μια τόσο έκφυλη και σάπια κοινωνία όπως η αρχαία ρωμαϊκή.

Σε ότι αφορά τους μακροχρόνιους πολέμους των Ρωμαίων, οι στρατηγοί, οι ανθύπατοι (διοικητές των επαρχιών), καθώς και οι εύποροι Ρωμαίοι επιχειρηματίες τους έβλεπαν ως ευκαιρία λεηλασίας και πλουτισμού από τις κατακτημένες επαρχίες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Εξάλλου, ο πλούτος των ρωμαϊκών επαρχιών κατέληγε σε ιδιώτες που τις εκμεταλλεύονταν. Οι ανθύπατοι ήταν πραίτορες, συγκλητικοί ή ύπατοι. Την θέση του ανθυπάτου την… αγόραζαν από το κράτος!!! Άλλωστε τα κέρδη που αποκόμιζαν ήταν πολλαπλάσια από τα χρήματα που έδιναν για τον διορισμό τους στην θέση αυτή! Πέρα από τους στρατηγούς και διοικητές από τις επαρχίες ωφελούντο και οι επιχειρηματίες που ήλεγχαν το εμπόριο της Μεσόγειου, καθώς και οι Ρωμαίοι τοκογλύφοι που δάνειζαν με εξωφρενικά επιτόκια. Με μια λέξη η διαφθορά ήταν αυτή που κυβερνούσε τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Και σήμερα η διαφθορά στον ιδιωτικό και στον δημόσιο βίο συνεχίζει να οργιάζει. Συνεπώς, μέχρι τώρα στον ρωμαϊκό ``πολιτισμό΄΄ συναντήσαμε: διαφθορά, βία, καταπίεση, τοκογλυφία, ολιγαρχία, πλουτοκρατία και παρακάτω θα συναντήσουμε και τον περιβόητο έκλυτο βίο των Ρωμαίων και την κρίση των ηθικών αξιών.

Σχετικά με την αδικία και την ανισότητα ένα παράδειγμα είναι αυτό των μικροκαλλιεργητών. Πολλοί έλειπαν σε μακροχρόνιες στρατιωτικές εκστρατείες ως μισθοφόροι και όταν επέστρεφαν το κτήμα τους είχε πουληθεί ή υποθηκευτεί. Άλλοι παρέμεναν καλλιεργώντας το κτήμα τους, όμως ήταν αδύνατον να ανταγωνιστούν τους μεγαλογαιοκτήμονες που χρησιμοποιούσαν δούλους εργάτες. Έτσι, για να επιβιώσουν δανείζονταν με υψηλά επιτόκια από τους τοκογλύφους και τελικά πουλούσαν το κτήμα τους στους μεγαλογαιοκτήμονες για να πληρώσουν τα χρέη τους. Οι μεγαλοκτηματίες ήταν κάτι σαν τις σημερινές μεγάλες εταιρίες. Οι μικροκτηματίες αφού πουλούσαν τη γη τους στους μεγαλοκτηματίες πήγαιναν στις μεγάλες πόλεις για να βρουν εργασία. Έτσι δημιουργήθηκε η αστυφιλία και η ανεργία (δεν είναι σημερινές αρρώστιες), αφού στις πόλεις οι φτωχοί πρώην γεωργοί αντί για δουλεία έβρισκαν άρτον και θέαμα… Τότε αναγκάζονταν να θέσουν τον εαυτό τους υπό την προστασία κάποιου ισχυρού Ρωμαίου.

Η μόνη παρουσία που τους απέμενε ήταν η ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη και τα παιδιά τους που στα λατινικά λέγονταν ``proles΄΄. Από εκεί βγήκε και η λέξη ``προλετάριος΄΄ που στην αρχαία Ρώμη ήταν ο άπορος πολίτης που δεν μπορούσε να προσφέρει στο ρωμαϊκό κράτος τίποτε, παρά μόνον τους υιούς του – ως στρατιώτες! Εξ ου και ο όρος προλετάριοι που λένε σήμερα οι αριστεροί! Η αφομοίωση των μικροκτηματιών από τους μεγαλογαιοκτήμονες οδήγησε στο αίτημα των πληβείων για αναδασμό της γης. Φυσικά αυτό ενόχλησε τους συγκλητικούς και τους πατρικίους που δολοφόνησαν τον δήμαρχο Τιβέριο Γράκχο το 132 π.Χ. και ανάγκασαν τον αδερφό του Γάιο να αυτοκτονήσει. Και τα δυο αδέλφια αγωνίστηκαν ως εκπρόσωποι του λαού για ίσα δικαιώματα, όμως είχαν φρικτό τέλος. Φρικτό τέλος βρήκαν και οι δούλοι που επαναστάτησαν (73 – 71 π.Χ.) με αρχηγό τον περιβόητο Σπάρτακο. Οι 6000 που επέζησαν από τις λεγεώνες των Ρωμαίων σταυρώθηκαν κατά μήκος του δρόμου που οδηγούσε από τη Ρώμη προς την Καμπανιά...

Από το 82 ως το 43 π.Χ. η πολιτική σήψη είχε φτάσει σε τέτοιο βαθμό που η πολιτική παράταξη που κέρδιζε τοποθετούσε στη ρωμαϊκή αγορά, το ``Forum΄΄, κατάλογο με τα ονόματα των πολιτικών τους αντίπαλων. Οποίος τους δολοφονούσε αμοίβετο!!! Και σήμερα είναι γνωστές οι πολιτικές δολοφονίες που γίνονται από διάφορα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Την ίδια εποχή έγιναν μεγάλες εμφύλιες διαμάχες μεταξύ διεκδικητών του ρωμαϊκού θρόνου – μεταξύ των οποίων και ο Καίσαρας που έγινε δικτάτορας (κανένα βιβλίο ιστορίας δεν τον χαρακτηρίζει έτσι, εξάλλου λόγω της επιληψίας του οι Ρωμαίοι τον είχαν… θεοποιήσει) από το 48 ως το 44 π.Χ. Τελικά επεκράτησε ο Αύγουστος Οκταβιανός. Είναι αυτός που στην ναυμαχία του Ακτίου (στην Ελλάδα) το 31 π.Χ. νίκησε τον Αντώνιο και την Κλεοπάτρα που ήταν η τελευταία Ελληνίδα (σε καμία ταινία δεν αναφέρεται ότι ήταν Ελληνίδα) βασίλισσα της Αιγύπτου. Η Κλεοπάτρα ήταν κόρη του Πτολεμαίου ΙΒ΄ του αυλητή. Είχε εραστή τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Μάρκο Αντώνιο! Η γενιά των Πτολεμαίων κυβερνούσε μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (το 323 π.Χ.) και ο στρατηγός του Αλεξάνδρου Πτολεμαίος ο Α΄ (304 – 283 π.Χ.) ήταν ο πρώτος Έλληνας βασιλιάς της Αιγύπτου. Οι Αιγύπτιοι, όπως και οι ιθαγενείς της νοτιοδυτικής Ασίας, νόμιζαν ότι ο Μεγάλος Αλέξανδρος και οι διαδόχοι του ήταν θεοί!!!

Ο Αυγούστος Οκταβιανός έγινε αυτοκράτορας της Ρώμης από το 27 π.Χ. ως το 14 μ.Χ. Ως αυτοκράτορας έγινε μονάρχης και ασκούσε όλες τις εξουσίες (στρατιωτικές, δικαστικές, θρησκευτικές), ενώ φαινομενικά έδειχνε να μοιραζόταν την εξουσία με τη Σύγκλητο και παρουσιαζόταν ως πρώτος, στα λατινικά ``princeps΄΄, μεταξύ των πολιτών και θεματοφύλακας (δήθεν) των δικαιωμάτων τους. Ήταν κάτι σαν τον πρόεδρο των ΗΠΑ! Έτσι, από το ``princeps΄΄ ονομάστηκε η αυτοκρατορία του αρχικά ``principatus΄΄ (πριγκιπάτο), στην ιστορία έμεινε ως ``imperium΄΄(αυτοκρατορία). Ο Οκταβιανός ήταν κάτι σαν τους σημερινούς προέδρους και πρωθυπουργούς που επιβάλλουν την θέλησή τους αυτοκυβερνώντας τα κράτη και υποκριτικά επικαλούνται την διαβόητη …βούληση του λαού σε κάθε τους πράξη, δίκαιη ή άδικη. Ο Αυγούστος Οκταβιανός προσπάθησε να βάλει μια τάξη στη σαθρή και διεφθαρμένη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Προσπάθησε να περιορίσει και τον περιβόητο έκλυτο βίο των Ρωμαίων. Εντούτοις, η ίδια του η οικογένεια είχε επιδοθεί στον βίο αυτό δημιουργώντας του πρόβλημα!!!

Γνωστή είναι και η αυτοκράτειρα Βαλερία Μεσσαλίνα (περ. 25 – 48 μ.Χ.), σύζυγος του Κλαύδιου του Α΄, για τις περιβόητες ακολασίες της. Τον καιρό εκείνο ήταν τέτοια η ηθική σήψη που ο θεσμός της οικογένειας αντιμετώπιζε κρίση, από τότε! Μάλιστα, πολλοί Ρωμαίοι είχαν ερωμένες και εξώγαμα παιδία. Επιστρέφοντας στην κρίση του θεσμού της οικογενείας στη Ρώμη, το πρόβλημα αυτό ώθησε τον Οκταβιανό να δώσει παροχές στους πολίτες που ήταν …πιστοί στην οικογένειά τους και είχαν 3 ή περισσότερα παιδιά! Ίσως τέτοιες παροχές πρέπει να δοθούν και σήμερα!!!

Παράλληλα, επί αυτοκρατορίας Οκταβιανού έγινε η περιβόητη ρωμαϊκή ειρήνη, η ``Pax Romana΄΄, δηλαδή η ειρήνη στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας που κράτησε ως το 180 μ.Χ. Παρά ταύτα, κατά την διάρκεια της επιβαλλόμενης από τους Ρωμαίους ειρήνη (κάτι σαν την ειρήνη που επιβάλλουν οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ σήμερα), τον 1ο και 2ο αιώνα μ.Χ. έγιναν πόλεμοι με την Αγγλία, την Δακία (σημερινή Ρουμανία), την Αρμενία, καθώς και την Περσία. Το 212 μ.Χ. όλοι οι υπήκοοι της αυτοκρατορίας απέκτησαν την ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη (κάτι σαν τον Αμερικανό ή Ευρωπαίο πολίτη). Έτσι, όλοι οι πολίτες είχαν ίσα δικαιώματα, τους ίδιους νόμους, και την υποχρέωση της στρατιωτικής θητείας (εννοείται οι άνδρες σε στρατεύσιμη ηλικία). Το τελευταίο ήταν και αυτό που απασχολούσε περισσότερο τους Ρωμαίους που ήθελαν μεγάλο στρατό για την επέκταση της αυτοκρατορίας τους. Στην αρχαία Ρώμη ίσχυε η άποψη ότι: ``Αν θέλεις ειρήνη, πρέπει να προετοιμαστείς για πόλεμο΄΄. Έτσι έβλεπαν την επιβαλλόμενη ρωμαϊκή ειρήνη οι Ρωμαίοι κοσμοκράτορες. Ακόμα και τη Μεσόγειο θάλασσα ήθελαν δική τους και την αποκαλούσαν ``mare nostrum΄΄, δηλαδή η δικιά μας θάλασσα. Η ίδια άποψη της επιβολής της ειρήνης με τα όπλα συνεχίστηκε σε όλες τις αυτοκρατορίες και ισχύει και σήμερα από τις ΗΠΑ...

Σε πλήρη αντίθεση με τα ελληνιστικά χρόνια (βλ. Μέγας Αλέξανδρος και διαδόχοι του), επί ρωμαϊκής κατοχής οι υποδουλωμένοι λαοί είχαν υποστεί τα πάνδεινα από την καταπίεση, την βαριά φορολογία και την εκμετάλλευση του εθνικού τους πλούτου. Παράλληλα, υπέστησαν πολιτιστική αλλοτρίωση και αφομοίωση από τον ρωμαϊκό ``πολιτισμό΄΄. Αυτό παρουσιάστηκε ιδιαίτερα στη γλώσσα. Έτσι η λατινική γλώσσα διείσδυσε στους υποτελείς λαούς της Ρώμης και αργότερα με την καθολική εκκλησία ο εκλατινισμός συνεχίστηκε μαζί με τον εκχριστιανισμό – συχνά με βίαιο τρόπο – των λαών. Σήμερα η λατινική γλώσσα έχει επικρατήσει στις περισσότερες χώρες της γης. Όμως, ελάχιστοι (ακόμα και Έλληνες) γνωρίζουν ότι τα λατινικά προέρχονται από τους κάτοικους της Κύμης (πόλη στην ελληνική Εύβοια) που τα μετέδωσαν στους Λατίνους με την αποικία τους Κύμη στην Κάτω Ιταλία (754 π.Χ.). Εντούτοις, υπάρχουν λατινικά γράμματα και στην γραμμική Β΄, την γραφή του μυκηναϊκού πολιτισμού που ήκμασε στην αρχαία Ελλάδα το διάστημα 1600 – 1000 π.Χ.

Μετά τον Οκταβιανό στα έτη 235 – 284 μ.Χ. το κράτος κυβερνούσε η αναρχία και τελικά τον 3ο αιώνα η αυτοκρατορία από ``principatus΄΄ μετατράπηκε σε ``dominatus΄΄ και ο αυτοκράτορας από ``princeps΄΄ έγινε ``dominus΄΄ που σημαίνει κυρίαρχος, με πρώτο εκπρόσωπο τον αυτοκράτορα Σεπτίμιο Σεβήρο (αυτοκράτορας για το διάστημα 193 – 211 μ.Χ.). Αργότερα ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος (285 – 337 μ.Χ.), ο άγιος της ορθόδοξης εκκλησίας, δημιούργησε την πρώτη μυστική αστυνομία του κόσμου, την ``agentes in rebus΄΄! Άρα έχουμε το πλήρες πρότυπο παγκοσμιοποίησης, ακόμα και με μυστικές υπηρεσίες!!! Στην ρωμαϊκή αυτοκρατορία ίσχυε ο θεσμός της δουλείας τους οποίους χρησιμοποιούσαν κυρίως σε καλλιέργειες. Οι δούλοι υφίσταντο μεγάλη καταπίεση από τους Ρωμαίους και ουσιαστικά τους συμπεριφέρονταν σαν να ήταν ``res΄΄, δηλαδή πράγμα. Μάλιστα, οι δούλοι εργάτες των κτημάτων και οι απόγονοί τους μεταβιβάζονταν κληρονομικά μαζί με τα κτήματα, αφού αποτελούσαν μέρος της περιούσιας… Σε πλήρη αντιδιαστολή με την Ρώμη, η θέση του δούλου στην αρχαία Αθήνα ήταν πολύ καλύτερη.

Σε αντίθεση, λοιπόν, με την αρχαία αθηναϊκή κοινωνία, η ρωμαϊκή φερόταν απάνθρωπα στους δούλους. Οι δούλοι, οι χριστιανοί – αργότερα, καθώς και οι αιχμάλωτοι πολέμου χρησιμοποιούνταν στην αρένα όπου κατασπαράζονταν από τα αγρία θηρία προς τέρψιν του λαού που διψούσε για θέαμα (θηριωδίες). Στην αρένα οδηγούνταν και οι επαγγελματίες μονομάχοι που αλληλοσφάζονταν προς τέρψιν του φιλοθεάμονος κοινού. Λίγοι γνωρίζουν πως στην Ρώμη υπήρχε και αρένα με πλοία!!! Ήταν ναυμαχία που γινόταν σε κλειστή δεξαμενή γύρω από την οποία υπήρχε θέατρο με τους θεατές και τον θρόνο του αυτοκράτορα που παρακολουθούσαν το θέαμα της ναυτικής μάχης!

Η βία και το άφθονο αίμα παρελαύνουν και σήμερα μπροστά στα μάτια των αδηφάγων θεατών στην ταινίες της τηλεόρασης και του κινηματογράφου, στα DVD – ROM, στις βιντεοκασέτες και στα παιχνίδια υπολογιστών. Η αγάπη των Ιταλών για θέαμα επιβιώνει ακόμα και σήμερα, μιας και από τις απαρχές της τηλεόρασης οι Ιταλοί έγιναν γνωστοί για τα περιβόητα, πλην όμως ανόητα, σόου τους. Σήμερα, αν παρακολουθήσει κανείς ιταλικούς τηλεοπτικούς σταθμούς θα πετύχει σίγουρα κάποιο σόου. Επιπρόσθετα, πέρα από τα ΜΜΕ, το ποδόσφαιρο είναι το όπιο του λαού στην Ιταλία. Έτσι, όμως, αφιονίζονται πνευματικά οι Ιταλοί και γι’αυτό ανέδειξαν στην εξουσία αμφιβόλου ποιότητας πολιτικούς ηγέτες, όπως τον δύο φορές εκλεγέντα (η 2η το 2001) μεγιστάνα των ΜΜΕ (δεν είναι τυχαίο ότι ανήκε στον χώρο τον ΜΜΕ) Σίλβιο Μπερλουσκόνι …

Πέρα από την Ιταλία, το καλοκαίρι του 2001 στην Γαλλία έγινε θεατρική αναβίωση των μονομαχιών των αρένων σε γαλλικό στάδιο! Το απίστευτο ήταν ότι οι μονομάχοι φορούσαν στολές που έφεραν σάκο με κόκκινο χρώμα. Έτσι, όταν κάποιος μονομάχος μαχαιρωνόταν στα ψεύτικα ο σάκος σκιζόταν και το ``αίμα΄΄ (δηλαδή το χρώμα στον σάκο) πεταγόταν και έμοιαζε σαν να σκοτωνόταν στα αλήθεια! Μιας και γίνεται αναφορά στους μονομάχους, δεν είναι τυχαίο ότι η κινηματογραφική ταινία του 2000 ``Ο μονομάχος΄΄ είχε τεράστια εισπρακτική επιτυχία, παρά την μη σύνδεσή του με την ιστορική πραγματικότητα και την απαράδεκτη ενδυματολογία. Φαίνεται ότι ο όχλος ακόμα διψάει για αίμα… Σήμερα εκατομμύρια άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και νέοι, παρακολουθούν με ηδονή ταινίες ή παιχνίδια υπολογιστών, θρίλερ και βίας. Το ``θέαμα΄΄ του ακαλλιέργητου ρωμαϊκού όχλου επιβιώνει σήμερα με τους εικονικούς ή πραγματικούς – στις ειδήσεις θανάτους στην τηλεόραση, τα περιοδικά και τους υπολογιστές. Επιβιώνει με την βία των ΜΜΕ και των υπολογιστών, αν και η βία στους δρόμους, στην οικογένεια και γενικά παντού δεν είναι καθόλου εικονική …ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΥΧΑΙΟ ΟΤΙ Ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΠΟΥ ΑΡΝΗΘΗΚΕ ΝΑ ΔΕΙ ΤΑ ΑΙΜΑΤΗΡΑ ΘΕΑΜΑΤΑ ΤΩΝ ΡΩΜΑΪΚΩΝ ΑΡΕΝΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΟΣΦΑΓΗ ΤΩΝ ΜΟΝΟΜΑΧΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΠΑΡΑΞΗ ΤΩΝ ΔΟΥΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΛΙΟΝΤΑΡΙΑ ΗΤΑΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ. Παρόλο που οι Έλληνες δεν είχαν ακόμα μυηθεί εξ ολοκλήρου στον χριστιανισμό, το ελληνικό πνεύμα και η ηθική τους απαγόρευαν να παρακολουθούν τα ρωμαϊκά αίσχη. Αυτό είναι μια ακόμα απόδειξη ότι και ο χριστιανισμός ξεκίνησε από τους Έλληνες. Αυτό αποδεικνύουν και οι απόψεις πολλών αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων οι οποίες θα αναφερθούν παρακάτω.

Αν ο αναγνώστης ψάξει βαθύτερα την αρχαία ελληνική φιλοσοφία θα διαπιστώσει έκπληκτος ότι οι Έλληνες φιλόσοφοι εξέφρασαν τις απόψεις του Χριστού αιώνες πριν την έλευσή του. Γι’ αυτό, πέρα από τον Πλάτωνα (21) και τον Σωκράτη (20), πολλούς άλλους αρχαίους Έλληνες φιλόσοφους θα έπρεπε να τους αποκαλούμε προχριστιανικούς, όπως τον Ζήνωνα (4ος – 3ος αιώνας π.Χ.). Αλλιώς, θα έπρεπε να αποκαλούμε τον Χριστό νεοπλατωνικό φιλόσοφο ή ιδρυτή νεότερης σωκρατικής σχολής!!! Ο Χριστός συμπλήρωσε το έργο τους, όπως είπε ο ίδιος – αναφερόμενος όχι μόνον στους Εβραίους προφήτες (όπως κακώς αφήνεται από κάποιους;;; να εννοηθεί), αλλά και στους Έλληνες. Ακόμα και ο Απόστολος Παύλος στην ομιλία του στην Αθήνα είχε γνώση του ύμνου του γνωστού στωικού φιλοσόφου, Κλεάνθη (89)!

Στην Ιταλία, στο Βατικανό, βρίσκεται η έδρα της καθολικής εκκλησίας. Αυτό είναι ειρωνικό αν αναλογιστούμε ότι στην χώρα αυτή οι Ρωμαίοι κατεδίωξαν τους χριστιανούς με αιματηρούς διωγμούς. Για τους Ρωμαίους, από την αυτοκρατορία του Αυγούστου Οκταβιανού το 27 π.Χ., Θεός ήταν μόνο ο αυτοκράτορας... Ίσως δεν είναι τόσο τυχαίο ότι και σήμερα οι περισσότεροι άνθρωπο του δυτικού κόσμου είναι άθεοι. Αυτό ευνοεί το σύστημα. Στη Ρώμη χιλιάδες χριστιανοί καταδιώχθηκαν και εκτελέστηκαν έπειτα από αγρία βασανιστήρια, γιατί αρνήθηκαν την θεοποίηση του αυτοκράτορα, πίστευαν ότι δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ των φυλών και των δύο φύλων, πίστευαν ότι όλοι είναι ίσοι απέναντι στον Θεό και τέλος αρνούνταν να στρατευθούν. Είναι εμφανές ότι οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες άρχισαν τους διωγμούς φοβούμενοι μην περάσουν οι χριστιανικές ιδέες στις μάζες και αμφισβητήσουν την εξουσία τους. Μάλιστα, ο σκληρός δικτάτορας Γάιος Καίσαρας Γερμανικός Καλιγούλας – που ήταν αυτοκράτορας της Ρώμης για το διάστημα 37 – 41 μ.Χ. – απαίτησε να τον λατρεύουν σαν θεό!!!

Το 64 μ.Χ. έγινε ο πρώτος διωγμός από τον Νέρωνα και έκτοτε ακολούθησαν και άλλοι. Ο Λεύκιος Δομίτιος Κλαύδιος Νέρων (37 – 68 π.Χ.) ήταν δικτάτορας της Ρώμης για το διάστημα 54 – 68 μ.Χ. Ο Νέρων έγινε γνωστός για την θηριωδία και τις ακολασίες του. Ήταν στυγνός και αδίστακτος. Δολοφόνησε την… μητέρα του Αγριππίνα και τις δύο (!) συζύγους του: την Οκταβία και την Σαβίνα Ποππαία. Η Οκταβία ήταν κόρη του αυτοκράτορα Τιβέριου Νέρωνα Γερμανικού Κλαύδιου (αυτοκράτορας για το διάστημα 41 – 54 π.Χ.) που είχε ως σύζυγο την διαβόητη, για τις ακολασίες της, Βελαρία Μεσσαλίνα. Ο υιός του Κλαύδιου και αδελφός της Οκταβίας, Τιβέριος Κλαύδιος Βρεττανικός (41 – 55 μ.Χ.), δηλητηριάστηκε από την μητέρα του Νέρωνα. Ο Νέρων το 64 μ.Χ. πυρπόλησε την Ρώμη, κατηγορώντας τους χριστιανούς, για να απολαύσει το θέαμα… Σημειώνεται ότι η πυρομανία ανήκει στις ψυχοπαθολογίες. Είναι ειρωνικό ότι ο Γαλάριος που μαζί με τον Διοκλητιανό έκαναν διωγμούς εναντίον των χριστιανών το διάστημα 303 με 311 μετά εξέδωσε το πρώτο διάταγμα ανεξιθρησκίας... Πάλι καλά που η καθολική εκκλησία δεν τον αγιοποίησε!

Η αλήθεια είναι ότι η χριστιανική θρησκεία για πρώτη φορά, ως επίσημη θρησκεία του κράτους, καθιερώθηκε στην βυζαντινή αυτοκρατορία (την Ελλάδα) με διάταγμα του Θεοδοσίου του Μέγα το 380 μ.Χ. και όχι στη Ρώμη. Στην Ελλάδα χτίστηκαν και οι πρώτες χριστιανικές εκκλησίες. Εξάλλου ο ίδιος ο ιδρυτής του Βυζαντίου, ο Φλάβιος Βαλέριος Κωνσταντίνος (285 – 337 μ.Χ.), ενδιαφέρθηκε για τον χριστιανισμό. Πριν ιδρύσει το 330 μ.Χ. την νέα πρωτεύουσα του Βυζαντίου, την Κωνσταντινούπολη, ως συνάρχοντας με τον Λικίνιο στάθηκε υπέρμαχος της ανεξιθρησκίας με το διάταγμα (Έδικτο) των Μεδιολάνων (του Μιλάνο). Επειδή νομιμοποίησε την χριστιανική θρησκεία ο Κωνσταντίνος και η μητέρα του Ελένη αγιοποιήθηκαν από την ορθόδοξη (συνεχεία της βυζαντινής) χριστιανική εκκλησία της Ελλάδος. Ο Κωνσταντίνος κατά την περίοδο πολέμου με τον Μαξέντιο είδε ένα όραμα με τον σταυρό στον ουρανό και γραμμένο από κάτω η φράση: ``εν τούτω νίκα΄΄, δηλαδή με αυτό το έμβλημα θα νικήσεις. Στο όραμά του είδε και τον Χριστό. Αυτό το όραμα τον επηρέασε βαθιά και διέταξε οι στρατιώτες του στις ασπίδες τους να βάλλουν το μονόγραμμα ΧΡ. Το μονόγραμμα αυτό που είναι τα αρχικά του Χριστού το έβαλε και ο ίδιος ο Κωνσταντίνος στην περικεφαλαία του, καθώς και στο λάβαρο του στρατού. Με σήμα τον σταυρό, ο Κωνσταντίνος νίκησε τον Μαξέντιο και τελικά πήρε την εξουσία

Στο θέμα της τέχνης, όπως προαναφέρθηκε, οι Ρωμαίοι άλλα ανεπανάληπτα ελληνικά έργα τέχνης τα κατέστρεψαν και άλλα τα μετέφεραν μαζί τους – όπως και Έλληνες τεχνίτες – στη Ρώμη. Τα περισσότερα ελληνικά έργα σώζονται από ρωμαϊκά αντίγραφα. Από την ρωμαϊκή αυτοκρατορία η ελληνική επίδραση στην τέχνη μεταδόθηκε στους άλλους λαούς. Έτσι, ακόμα και σήμερα τα καλλιτεχνικά έργα από μη Έλληνες καλλιτέχνες δείχνουν – συχνά – μια κρυμμένη στα βάθη των αιώνων ελληνική επίδραση …Είναι πάντως γεγονός ότι οι Ρωμαίοι διδάχθηκαν τον ελληνικό πολιτισμό από τις ελληνικές αποικίες που δημιουργήθηκαν από τον 8ο αιώνα π.Χ. (πιθανότατα και πιο πριν) στην Κάτω Ιταλία και τη Σικελία, δηλαδή στην ``Μεγάλη Ελλάδα΄΄. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι ελληνικοί ``περίπτεροι ναοί΄΄ (με κιονοστοιχία και στις 4 πλευρές τους) του 6ου και 5ου αιώνα π.Χ. Στην Ελλάδα υπάρχουν 16 τέτοιοι ναοί ενώ μόνον στην Σικελία υπάρχουν 20! Οι Ιταλοί σήμερα πιθανών να τους παρουσιάζουν ως δικούς τους, όπως και άλλα έργα τέχνης αυθεντικά ή αντίγραφα – για παράδειγμα τη μάχη της Ισσού με τον Μέγα Αλέξανδρο και τον Δαρείο τον Κοδομανό, στην τοιχογραφία της Πομπηίας, χωρίς να διευκρινίζουν ότι είναι έργα αρχαίων Ελλήνων αποίκων ή ρωμαϊκά αντίγραφά ή γνήσια έργα αρχαίων Ελλήνων καλλιτεχνών. Σήμερα, σε όλον τον κόσμο, τα κτίρια που μοιάζουν με αρχαίους ναούς και κοσμούν δικαστήρια, χρηματιστήρια (!), τράπεζες (!), θέατρα και αλλά δημόσια και ιδιωτικά κτίρια δεν είναι, φυσικά, αντίγραφα ρωμαϊκών ναών, αλλά ελληνικών αρχαίων ναών …

Ο αναγνώστης, αν μελετήσει ή απλώς δει εικόνες αρχαίων Ελληνικών ναών που ήταν δωρικού, ιωνικού και κορινθιακού ρυθμού, θα μείνει έκθαμβος από τα ελληνικά αρχιτεκτονικά θαύματα. Ο Παρθενώνας της Αθήνας εμπεριέχει τους δυο πρώτους ρυθμούς. Ο ρυθμός που θα καταπλήξει τον αναγνώστη είναι ο κορινθιακός ο οποίος δημιουργήθηκε αργότερα, τον 4ο αιώνα π.Χ., ενώ ο δωρικός και ο ιωνικός ρυθμός τον 7ο αιώνα π.Χ. Οι Ρωμαίοι παρόλο που αντέγραψαν την τέχνη των αρχαίων Ελλήνων δημιούργησαν και δική τους τεχνοτροπία. Για παράδειγμα στην αρχιτεκτονική δημιούργησαν το τόξο ή αψίδα (σε γέφυρες, μνημεία και υδραγωγεία), την κάμαρα και τον ημισφαιρικό θόλο – γνωστός στα κτίρια διοίκησης: τις ``βασιλικές΄΄. Πάντως, η αψίδα και η καμάρα είναι βαβυλωνιακές επιδράσεις που πρώτοι οι Έλληνες στα ελληνιστικά χρόνια ενσωμάτωσαν. Δεκτό, φυσικά, το γεγονός πως οι Ετρούσκοι πρώτοι χρησιμοποίησαν την αψίδα και τον θόλο, αλλά υπάρχει και η άποψη πως οι Ετρούσκοι ήταν στην πραγματικότητα Έλληνες!!! Αν ισχύει αυτό, τότε προκαλεί εντύπωση η κυριαρχία της ιδέας του θανάτου στην θρησκεία τους και ο εξευμενισμός των θεών τους με θυσίες.

Επιδράσεις από την ρωμαϊκή αρχιτεκτονική υπάρχουν εντονότατες μέχρι σήμερα (για παράδειγμα στις γέφυρες). Η ρωμαϊκή τέχνη εξυπηρετούσε πρακτικούς σκοπούς. Τα αμφιθέατρα, τα λουτρά και τα δημόσια κτίρια ήταν για παράδειγμα ο σκοπός της αρχιτεκτονικής έκφρασης. Η τέχνη τους δεν ήταν, όπως έλεγε ο Πλάτωνας (21), ιδέα που ξεφεύγει από τον κόσμο των ιδεών και φτάνει στον ανθρώπινο κόσμο... Στην Ελλάδα η τέχνη ήταν, και ακόμα είναι, έκφραση του κάλλους. Αντίθετα η τέχνη των Ρωμαίων διέφερε. Τα αγάλματά τους δεν είχαν την πνευματικότητα και την τάση εξιδανίκευσης των ελληνικών. Ήταν απλώς ρεαλιστικά. Αλλά ακόμα και ο ρεαλισμός ήταν ελληνικό χαρακτηριστικό στην τέχνη, ιδίως στα ελληνιστικά χρόνια (323 – 30 π.Χ.). Η ρωμαϊκή αρχιτεκτονική στηρίζεται στην έκφραση του μεγέθους και του μεγαλείου. Αυτή η τάση παρατηρείται και στους ανατολίτικους λαούς (Περσία, Αιγύπτιος, Μεσοποταμία).

Για τους αρχαίους Έλληνες που ακολουθούσαν το μέτρο ακόμα και στην τέχνη, οι υπερβολές των άλλων λαών στον τομέα της τέχνης ήταν ύβρις. Ύβρις, όχι φυσικά προς τους θεούς, μιας και οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήταν θρησκόληπτοι, αλλά προς την ανθρώπινη φύση, όπως παρουσιάζεται και από την Βιβλική ιστορία του πύργου της Βαβέλ. Επί τη ευκαιρία, για όσους δεν το γνωρίζουν ο πύργος της Βαβέλ ύψους 92 μέτρων ήταν πραγματικό έργο στη Μεσοποταμία. Και μάλιστα ειπώθηκε πριν ότι στην κορυφή του υπήρχε ο ναός του Διός Βήλου (Μαρντούκ), δηλαδή η βαβυλωνιακή εκδοχή του θεού των Ελλήνων, Δία!!! Γυρνώντας στη ρωμαϊκή τέχνη, σε κάποια ανάγλυφα παρουσιάζονται πολλά πρόσωπα σε έναν κουραστικό συνωστισμό και συχνά απουσιάζει από τα έργα η προοπτική και η εξιδανίκευση. Στην Πομπηία υπάρχουν και τοιχογραφίες που απεικονίζουν ρωμαϊκά όργια στα λουτρά της αρχαίας πόλης, δείχνοντας ότι η αρχαία ρωμαϊκή αυτοκρατορία δεν είχε να επιδείξει κανέναν ουσιαστικό πολιτισμό, παρά τα όργια, τις θηριωδίες των αρένων της, καθώς και τις λεγεώνες της που κατέσφαξαν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και κατέκτησαν σχεδόν όλον τον τότε γνωστό κόσμο, επιβάλλοντας την PAX ROMANA.

Στην παιδεία οι Ρωμαίοι πάλι επηρεάστηκαν από την ελληνική. Από τον 2ο αιώνα π.Χ οι εύποροι Ρωμαίοι ταξίδευαν στην Ελλάδα για να σπουδάσουν στις φιλοσοφικές σχολές της εποχής. Στην αρχαία Αθήνα από τον 4ο αιώνα π.Χ υπήρχαν η Ακαδημία του Πλάτωνα, η Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη, ο Κήπος του Επίκουρου, η Στοά του Ζήνωνα, η ρητορική σχολή του Ισοκράτη και πολλές άλλες σχολές. Οι Ρωμαίοι έφερναν, πέρα από τεχνίτες, παιδαγωγούς και φιλοσόφους στη Ρώμη, ενώ μεγάλοι διανοητές και επιστήμονες γεννήθηκαν ή διδάξαν στις ελληνικές αποικίες της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας, όπως ο φιλόσοφος Πυθαγόρας στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας, οι φιλόσοφοι Ξενοφάνης, Παρμενίδης και Ζήνων στην Ελέα της Κάτω Ιταλίας, οι ρήτορες Τεισίας και Κόρακας στις Συρακούσες, οι ποιητές: Σιμωνίδης, Βακχυλίδης, Πίνδαρος, Φόρμης, Επίχαρμος και Αισχύλος στις Συρακούσες, ο αρχιτέκτονας Ιππόδαμος ο Μιλήσιος και ο πρώτος πραγματικός ιστορικός: ο Ηρόδοτος, στους Θούριους της Κάτω Ιταλίας και πολλοί άλλοι.

Οι Ρωμαίοι επηρεάστηκαν από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και περισσότερο από τον στωικισμό, παρόλο που δεν τον εφήρμοσαν στην πράξη... Γνωστό παράδειγμα ήταν ο Ρωμαίος στωικός φιλόσοφος, ρήτορας, ποιητής, δραματουργός και πολιτικός Σενέκας (4 π.Χ – 65 μ.Χ.). Ο Σενέκας ήταν δάσκαλος του Νέρωνα (!) και μάλιστα ήταν αυτός που τον παρότρυνε να αυτοκτονήσει. Πάντως πολλοί Ρωμαίοι παρερμήνευσαν τα λόγια του φιλοσόφου Επίκουρου του Σαμίου (341 – 270 π.Χ.) που είχε ιδρύσει 3 (!) φιλοσοφικές σχολές (στη Μυτιλήνη, στην Αθήνα και στη Λάμψακο). Ο Επίκουρος δίδασκε ότι το μέγιστο ιδανικό είναι η ψυχική γαληνή. Οι ψυχικές ακρότητες, όπως η ηδονή και η υπερβολική χαρά είναι περιττές, γιατί διαταράσσουν τη ψυχική γαληνή. Όμως, επειδή ο άνθρωπος εκ φύσεως αποφεύγει τον πόνο, η ευδαιμονία βρίσκεται στην ηδονή: όχι με την έννοια των υλικών απολαύσεων, αλλά με την έννοια της αποφυγής του πόνου και την έννοια της ψυχικής γαλήνης. Η ευδαιμονία, κατά τον Επίκτητο, βρίσκεται με την βοήθεια της λογικής που καταπολεμά τον φόβο και τα κατώτερα ανθρώπινα πάθη όπως τις φιλοδοξίες, την φαντασιοπληξία και άλλα. Πολλοί Ρωμαίοι παρερμήνευσαν τα λόγια του Επίκτητου και ταύτισαν την ηδονή με αυτό που ήθελαν: την ασωτία. Είναι γεγονός ότι η ασωτία, η ακολασία, ο έκλυτος βίος και τα περιβόητα ρωμαϊκά όργια ήταν η πραγματική ``φιλοσοφία΄΄ και κοσμοθεωρία του ρωμαϊκού πολιτισμού, όχι μόνο στις τάξεις των πλούσιων οι οποίοι ζούσαν σε πολυτελείς επαύλεις, αλλά και του ακαλλιέργητου όχλου.

Η Ρώμη φερόταν με τον ίδιο τρόπο που φέρονται τα σύγχρονα κράτη στους πολίτες τους. Έδειχνε πλήρη αδιαφορία για την πρόσφορα της ηθικής και της διανοητικής αρετής στους πολίτες της. Άλλωστε, δεν τους ήθελε σκεπτόμενους, αλλά υπηκόους. Έτσι, αντί για την καλλιέργεια των πολιτών της, τους προσέφερε ``άρτον και θέαμα΄΄ με αποτέλεσμα οι πολίτες της να παραμένουν μια αγελαία μάζα διψασμένη για το αίμα των δούλων, των μονομάχων και μετά των χριστιανών, στο Κολοσσαίο και στις άλλες αρένες. Ακριβώς το ίδιο ισχύει και σήμερα. Η ουσιαστική παιδεία και αγωγή των πολιτών είναι ανύπαρκτη και η μοναδικές άξιες που μαθαίνουν οι νέοι είναι οι υλικές (χρήμα, καριέρα, απολαύσεις). Σε αντιδιαστολή, στην αρχαία Αθήνα η πολιτεία που όπως προαναφέρθηκε δεν είχε καμία σχέση με αυτό που αποκαλούμε ``κράτος΄΄. Το κράτος ως λέξη – ετυμολογικά – εμπεριέχει την έννοια της εξουσίας και της υπερίσχυσης. Σε αντιδιαστολή, η αρχαιοελληνική πολιτεία είχε ως βασικό της μέλημα την αγωγή και την πρόσφορα παιδείας στους νέους.

Από την πρώτη μορφή παγκοσμιοποίησης, την Ρώμη, στην σύγχρονη μορφή της παραμένουν οι κοινές συνιστώσες: η αδιαφορία για την παιδεία των πολιτών, ο ιμπεριαλισμός και η άρνηση του διαφορετικού. Σχετικά με το τελευταίο, είναι εμφανής η τάση ομοιογενειοποίησης, μέσα από τη ψευδεπίγραφη πολυπολιτισμικότητα, η οποία αρχικά αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία και αργότερα συνεχίστηκε εκτεταμένα και στην Ευρώπη. Η πολυπολιτισμικότητα αυτή οδήγησε στην ξενοφοβία και το ρατσισμό. Η παγκοσμιοποίηση βασίζεται στη μαζοποίηση και προάγει – όπως είχε πει και ο κοινωνιολόγος και καθηγητής Βασίλης Φίλιας – το πρότυπο του υποταγμένου ατόμου, το ``πρότυπο της Ισμήνης (34)΄΄, ενώ θέλει να εξαφανίσει το πρότυπο του ανυπότακτου ατόμου, ``το πρότυπο της Αντιγόνης (33)΄΄. Η Ισμήνη και η Αντιγόνη ήταν κόρες του βασιλιά των Θηβών Οιδίποδα (31) και θα γίνει αναφορά σε αυτές στο κεφάλαιο ``Ψυχανάλυση και αρχαία Ελλάδα΄΄.

Επιπρόσθετα, η παγκοσμιοποίηση προάγει το μονοπώλιο. Έτσι, στο τέλος του 19ου αιώνα ο Τζων Ροκφέλερ κατάφερε να ελέγξει την αγορά πετρελαίου στις ΗΠΑ με την εξαγορά των ανταγωνιστών του. Στο τέλος του 20ου αιώνα ο Αμερικανός Κροίσος Μπιλ Γκέιτς προσπάθησε να μονοπωλήσει τα προγράμματα υπολογιστών. Η κύρια μορφή παγκοσμιοποίησης είναι η αμερικανοποίηση, δηλαδή η παγκόσμια επέκταση των αμερικανικών συμφερόντων και η πολιτιστική κατάκτηση της γης η οποία στις περισσότερες χώρες (μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) έχει ήδη περάσει – κυρίως με την αρωγή των ΜΜΕ. Το αστείον της υποθέσεως είναι ότι οι περισσότερες χώρες έχουν δεχθεί βαρύ πολιτιστικό πλήγμα από την επιβολή της υποκουλτούρας που προβάλλει και προάγει η αμερικανοποίηση, χωρίς να το έχουν συνειδητοποιήσει… Πραγματικά, σχεδόν το σύνολο της εικόνας και του ήχου που μεταδίδεται στα περισσότερα κράτη είναι αμερικάνικη.

Το βιβλίο αυτό εκθειάζει τον ελληνικό πολιτισμό που θα αποτελέσει απάντηση στην λαίλαπα της παγκοσμιοποίησης. Η στροφή προς την Ελλάδα είναι πάλι απαραίτητη. Άλλωστε, όχι μόνον οι Ρωμαίοι και οι λαοί της νοτιοδυτικής Ασίας που εκπολίτισε ο Μέγας Αλέξανδρος εδέχθησαν και αντέγραψαν τον ελληνικό πολιτισμό, αλλά την περίοδο της αναγέννησης (14ος – 16ος αιώνας) και του διαφωτισμού (18ος αιώνας) στην Ευρώπη, πάλι έχουμε στροφή προς τα ιδανικά της αρχαίας Ελλάδος. Στην αναγέννηση εμφανέστατη είναι η ελληνική επίδραση στην τέχνη, έστω και με κακέκτυπο τρόπο. Φυσικά, ο Ιταλός Μιχαήλ Άγγελος (1475 – 1564) δεν μπορεί να συγκριθεί με κανέναν αρχαίο Έλληνα γλύπτη, αλλά ο Δαβίδ που φιλοτέχνησε και εκτίθεται στην Φλωρεντία θυμίζει μια κακέκτυπη προσπάθεια μίμησης των αρχαιοελληνικών αγαλμάτων. Το ίδιο συμβαίνει και με κάποια έργα ζωγραφικής του Μικελάντζελο. Επίσης, ο Ιταλός Σάντρο Μποτιτσέλι (1445 – 1510), πέρα από τις Μαντόνες, ζωγράφισε και το έργο ``Η γέννηση της Αφροδίτης΄΄!

Γενικά στην γλυπτική και στην ζωγραφική, σε πολλούς καλλιτέχνες της αναγέννησης, τα θέματα είναι παρμένα από την αρχαία Ελλάδα – όπως για παράδειγμα είναι κάποια έργα του Φλαμανδού ζωγράφου Πίτερ – Πάουλ Ρούμπενς (1577 – 1640). Στην όπερα, πάλι τα περισσότερα θέματα είναι παρμένα από την αρχαιοελληνική μυθολογία! Αλλά και στην ``Φαντασία΄΄, το κινηματογραφικό αριστούργημα κινουμένων σχεδίων του αντικομμουνιστή Walt Disney που γυρίστηκε το 1940 και ήταν έγχρωμο, στην εικόνα παρελαύνει όλη η αρχαιοελληνική μυθολογία και στη μουσική οι κορυφαίοι Ρώσοι συνθέτες Πιότρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι και Μοντέστ Μουσόργκσκι.